Gepubliceerd in De Schakel, van 1989 t/m 1998

(door Hanny Sinkeldam-Buschmann)



Inhoud zevende jaargang (tweede deel)

Nummer 3

  Vroom
  Afstamming van Franse adel?

Nummer 4

  Leuk om te weten (Adriaan Buijs en Antje Sluijs)
  Verslag familiereünie (Ratelband)
  Jubileumboek
  Het IJzendoornse geslacht De Haas (De Haes)
  Wie was Lucas Fransz. de Haes?
  Doodsoorzaken
  Overzicht families Hekelaar in Nederland

Terug naar vorige blad


Zevende jaargang (vervolg)


Nummer 3, augustus 1996

De vakantieperiode is al weer bijna voorbij en menigeen heeft de draad van het gewone leven weer opgepakt. Er is veel gebeurd, ook op genealogisch gebied. Daaruit is o.a. deze Schakel voortgekomen.
  Een der belangrijkste gebeurtenissen van de afgelopen maanden was het huwelijk van Bart Buschmann en Senja Hart (juni). Eerder, op 5 oktober 1995, trouwden te Haarlem Gino Hart en Ellen Sinkeldam. Bijna een jaar daarvóór werd al begonnen met het uitzoeken van het voorgeslacht HART en het samenstellen van een kwartierstaat. De eerste keer dat een bezoek aan een archief werd gebracht was op 29 november 1994, op Ellen d'r verjaardag. In drie uur tijd kwamen heel wat gegevens naar boven, waaronder de namen der schoonouders van Frederik Hart: George Schouten en Petronella van de Noville.
  Hoewel Neeltje Schouten in Haarlem werd geboren, trouwden Frederik en zij daar niet en tot op heden is hun huwelijk nog niet gevonden. Natuurlijk werd te Haarlem in het Gemeentearchief verder gezocht naar de voorouders van Neeltje, en dan met name die van haar moeder. Van de resultaten van dit onderzoek werd een verslag gemaakt, waarvan u het eerste deel in deze Schakel aantreft. (Geruime tijd later werd het huwelijk van Frederik en Neeltje gevonden te Assen, zie bij de nummers 32/33 in kwartierstaat Hart-Sinkeldam.)
  Verder in dit blad treft u o.a. aan het vervolg op de genealogie SLUIJS, de naam VROOM in onze kwartierstaat en een mogelijke afstamming van Franse Adel.


Vroom

Kortgeleden werd een kleine poging ondernomen om meer over het geslacht VROOM aan de weet te komen. Geheel onbekend is deze naam niet. Zo kennen we de winkels van V&D, ofwel VROOM en Dreesman. En Hendrick Cornelisz. Vroom (1566-1640), Nederlands schilder, beeldhouwer en fayenceschilder. Als dit laatste werkte hij o.a. in Enkhuizen, Brugge, Sevilla, Rome, Venetië, Lyon en Parijs. Sedert 1590 verbleef hij in Haarlem. En zo zullen er vast nog wel meer zijn geweest waarover het een en ander bekend is.
  In kwartierstaat Sinkeldam-Buschmann komt de naam VROOM voor onder de nummers 929 en 1858. Op de indiceerafdeling in het Rijksarchief te Haarlem werd gezocht naar de aanwezigheid van notariële akten waarop deze naam voorkomt. Het leverde de volgende akten op, die in Gemeentearchief Zaanstad werden bekeken.

N.A. 5438, nr. 98, d.d. 11-11-1733, notaris Simon Jongewaard te Westzaan. Testament van Jan van Leuwen en Grietje Dirks, te Zaandijk.
  Hij verklaarde "te prelegateren aan sijn soon Pieter Jansz. van Leuwen honderd guldens, uijt consideratie van desselvs getrouwe hulpe en adsistentie in des testateurs swakheijt en ouderdom."
  Zij verklaarde "te prelegateren aan haar soon in een eerder huwelijk bij Jacob Vroom geteelt genaamt Cornelis Jansz. Vroom meede een somma van honderd guldens insgelijks, uijt aanmerkinge van sijn getrouwe hulpe en ondersteuning aan de famielie en huijshouding."
  Hij tekende: Jan van Leeuwen.

N.A. 5965, nr. 231, d.d. 8-10-1735, notaris Michiel Beets te Zaandam. Voor de notaris verschenen:
  Jan Pieterse Stokvis de Jonge, weduwnaar van Neeltje Jacobs ten eenre.
  Jan Jansz. van Leeuwen, als getrouwt met Grietje Dirks, eertijds weduwe van Jacob Claasz. Vroom, moeder van de voornoemde Neeltje Jacobs en dus ab intestato erfgename voor de helft van genoemde hare dogter Neeltje Jacobs.
  item Hendrik Albertse Sluijs, als getrouwt met Sijberig Jacobs Vroom,
  Cornelis Jansz. Kek, als getrouwt met Dieuwertje Jacobs Vroom,
  en dan nog Pieter de Groot, als bij d'weescamer deser banne aangestelde voogd over Cornelis Jacobse Vroom, onmondige soon van Jacob Claasz. Vroom en d'voorn. Grietje Dirks tesamen alsoo,
  benevens Dirk Jacobse Vroom, wonende tot Hoorn,
voor wien sij gesamentlijke comparanten de rato caverend suster en broeders en dus ab intestato voor de wederhelft erfgenaamen van de voorsz. Neeltje Jacobs Vroom, alsoo tesamen ter andere sijde.
  De akte betreft de verdeling van "alle de kleederen van linnen en wollen mitsgaders goud en zilver en verder cieragie" en ƒ 150,- aan contante penningen. De overige bezittingen bleven in bezit van de weduwnaar.

De uit bovenstaande akten gedestilleerde gegevens werden overgebracht naar de kwartierstaat. Bij een volgend bezoek aan het Gemeentearchief Zaanstad zal naar aanvullingen worden gezocht om het een en ander te completeren.

Samenvattend:

Jacob Claasz. VROOM, overl. vóór 1726; tr. Grietje Dirks, overl. na 8-10-1735. (Zij tr. (2) Jan van Leuwen, overl. na 8-10-1735.)
Uit dit huwelijk, werden te Zaandijk negen kinderen geboren, zie verder kwartierstaat Hart-Sinkeldam (deel Buschmann-Buijs) bij de nummers 3906/3907.


Afstamming van Franse Adel?

Centraal Bureau voor Genealogie te Den Haag, 9 november 1995.

In het kort even wat eraan vooraf ging. Op de Landelijke Genealogische Dag, die in mei van dit jaar te Haarlem werd gehouden, was ook een stand van een antiquariaat uit die stad. In de catalogus met de vaste collectie van deze winkel, stond dat er een genealogie van het geslacht De Neufville aanwezig was. Dit werkje is niet te koop, maar ligt (of staat) in de winkel ter inzage. Omdat ik wist dat er dus al genealogisch onderzoek naar deze familie is gedaan, heb ik bij mijn recente bezoek aan het CBG gekeken of er een dossier op deze naam aanwezig was. En, ja hoor, er waren er zelfs drie! Het waren "dossier de Neufville", "de Neufville, zie fam.coll. R.v.R., inv.nr. 90" en "de Neufville NL Algemeen". Alleen de eerstgenoemde vroeg ik aan. In dit dikke dossier bevond zich een uitgetypte stamreeks, die begint in het jaar 1047. Ik wist niet wat ik zag! (Het volledige verslag is inmiddels van de website verwijderd.)


Nummer 4, november 1996

In deze laatste Schakel van 1996 komen weer verschillende onderwerpen aan bod: het derde en tevens laatste deel van de genealogie SLUIJS (de aldaar voorkomende generaties zijn overgebracht naar Parenteel Loon-Brederode), nieuws van het He(e)kelaar-onderzoek, twee verschillende geslachten DE HAAS (DE HAES) en nog meer.

Door allerlei omstandigheden, beginnende met de hond die geopereerd moest worden, lukte het dit jaar niet zo erg met het genealogisch onderzoek. Er werd minder ondernomen dan aanvankelijk de bedoeling was. Er stonden bezoeken aan Middelburg, 's-Hertogenbosch, Dordrecht, Den Haag en eventueel Leeuwarden op het programma maar helaas, het kwam er niet van. Wat is het dan fijn als je zuster in Rotterdam woont (dat is dicht bij Dordrecht en ze wilde daar wel wat onderzoek plegen) en als iemand van afdeling Friesland (mevr. K.H. Beintema-Meijer) voor je in het archief te Leeuwarden wil zoeken. Hartelijk dank hiervoor.
  Van uitstel komt afstel, maar in dit geval zal dat toch niet gebeuren, hoewel het bezoek aan Middelburg vermoedelijk pas volgend jaar juli of augustus zal plaatsvinden (dan mag je met een Rail-Aktiefkaart vóór 9.00 uur reizen). Den Haag staat voor 26 november a.s. gepland en Dordrecht op zaterdag 16 november. En verder: we wachten gewoon af!


Leuk om te weten .....

Hoe de romance tussen Adriaan Buijs en Antje Sluijs tot stand kwam: Zoals dat bij de meeste meisjes in die tijd gebruikelijk was, ging ook Antje in de huishouding. Ze diende bij Grootes in Westzaan. Ze was toen 26 jaar. Daar, bij de familie Grootes, leerde ze Adriaan Buijs kennen, die toen 19 was. Hij had om zo te zeggen een oogje op haar, maar het ontbrak hem aan de moed om haar te vragen. Omdat hij echter wel erg veel zin in haar had, probeerde hij zijn broer over te halen dat voor hem te doen. En het lukte. Zo is het gebeurd!


Verslag familiereünie

Bezig zijn met genealogisch onderzoek betekent in de eerste plaats dat je meer over je voorouders te weten komt. Daarnaast kom je er ook achter hoe veel familie je eigenlijk hebt. Als je dan ook nog de gelegenheid krijgt om met een groot deel van deze familie kennis te maken, kun je die kans natuurlijk niet laten lopen ..... Het nu volgende stukje werd geschreven twee dagen na de op 21 september j.l. te Arnhem gehouden reünie van de familie Ratelband.

Zie verder het artikel elders op de website.


Jubileumboek

Nee, er waren inderdaad geen feestelijkheden aan het 10-jarig jubileum van Familiearchief Sinkeldam-Buschmann verbonden, maar het jubileumboek, waaraan reeds lange tijd werd gedacht, is inmiddels wel gerealiseerd. Het is een boek geworden van 118 bladzijden en het bevat 117 stamreeksen en fragmenten, afkomstig uit de kwartierstaten van Dennis en Ellen Sinkeldam en van Erik en Bart Buschmann, hier en daar aangevuld met wat achtergrondinformatie. Het vormt geen afgerond geheel, maar meer een uitgangspunt voor verder onderzoek. De grootouders van Dennis, Ellen, Erik en Bart (fam. W.G. Buschmann) kregen het eerste exemplaar aangeboden bij de viering van hun 48-jarig huwelijk in augustus j.l.


Het IJzendoornse geslacht De Haas (De Haes)

In het blad De Nederlandsche Leeuw van 1939, kol. 404 en verder, kwam een geslacht aan de orde waarvan ook wij afstammen (voorouders van Gijsbertje Sophia van Ewijk, die getrouwd was met Weiert Fokke Buschmann). Een uittreksel uit het betreffende artikel werd tevens opgenomen in het hiervoor vermelde jubileumboek. Het is een wat ingewikkeld verhaal en wie er meer over wil weten doet er goed aan het betreffende artikel te lezen.


Wie was Lucas Fransz. de Haes?

Dezelfde familienaam, maar bestaat er ook een verwantschap? We hebben er geen idee van, maar wie weet, misschien komen we er ooit nog eens achter. Deze persoon komt zowel voor in onze kwartierstaat, als in het boek "Uit de geschiedenis van Wormer", door C. Mol. Hij was een merkwaardige figuur in het dorpsleven, als je zo die verhalen leest .... Ook in menige notariële akte staat hij vermeld. Wat weten we eigenlijk van hem?

Lucas Fransz. de Haes werd in 1614 door de baljuw van Kennemerland aangesteld als schout te Wormer. Hij was de opvolger van Hans Albertsz. Colterman, en bleef tot 1661 in functie. Zevenenveertig jaar lang was hij een bekende figuur in het dorp, een man met een grote voorliefde voor sterke drank. In minstens één herberg was Lucas vaste klant. Hij kwam dan ook wel eens in opspraak. Zo stond er, toen hij ongeveer 40 jaar was, over hem in de schepenrol: "Onze Schout hadde sich weer in dronckenschap verloopen ende also in die andere sonden vervallen". Je kunt je natuurlijk afvragen wat die "andere sonden" dan wel inhielden. Ze hadden vast te maken met een losbandig leven. Maar niemand van ons is er zelf bij geweest .....
  Ook toen hij ouder was kon hij de fles niet laten staan. In 1660 werd hij nogmaals vermeld: "Lucas Fransz., Schout deser plaetse, hebbende al voor geruyme tijt sich in stercken dranck verloopen, onfatsoenlijcke huysen gefrequenteert met buerluyden ende sich daer seer tot ergenisse nu en dan vergeselschapt".
  Gedurende een aantal jaren was Lucas Fransz. collecteur van de Impost op't Gemaal. Notaris Ackerman, van Jisp, omschreef dat als volgt: "Lucas Fransz. de Haes, Schout van Wormer, verclarende dat hij compt. in den jare 1630 in pacht heeft aengestaen den impost opt gemaal over Wormer, enz." (d.d. 6-7-1645). Notaris Ackerman z'n dochter trouwde later met Lucas z'n kleinzoon Cornelis.

Wat de herkomst van dit geslacht DE HAAS betreft tasten we nog in het duister. Bestaat er een verband tussen Lucas Fransz. de Haes en Frans Eliassen de Haes? In een der boeken uit de serie "Genealogische en Heraldische Gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Noord-Holland" lezen we onder Beverwijk:

N.H. Kerk, Schip:
  1. Hier leyt begraven / Frans Eliassen de / Haes sterf den 5 (8?) April 1621 en sijn / huysvrou Anna / Fransen sterf den 29 October 1635.
    Hier leyt begraven / Aerian Ians Kotgens / dr. starf d. 8 Juny Ao. 1605. / En 2 Kinderen.
        Lager in een driepas-omlijsting een wapen gedeeld: I. Een schuinkruis, vergezeld van vier scheerdersscharen en een schildhoofd, beladen met een loopende haas; II. een gekroonde leeuw, waarover een dwarsbalk, beladen met drie Jacobs schelpen.
Het is misschien wel heel erg gedurfd, maar toch, de gedachte dat dit echtpaar misschien een zoon genaamd Lucas had wil maar niet verdwijnen. En wat trouwens te denken van het wapen (vier scheerdersscharen)? Hebben we iets over het hoofd gezien? Hoe het ook zij, Frans Lucasz. de Haes overleed op 11 september 1670. Zeven maanden na zijn dood werd de inventaris opgemaakt. Al zijn bezittingen werden daarin vermeld. Tevens werden aan het eind van de akte drie dochters genoemd: Geertje, Grietje en Trijntje Frans. Notaris Ackerman ondertekende de akte. (NA 2981, nr. 201, april 1671, Jisp)


Doodsoorzaken

Bij het lezen van oude familieadvertenties kun je er dikwijls achterkomen waaraan mensen in een lang verleden stierven. Soms was het een slijmberoerte, een hevige zenuwziekte of een andere kwaal die ons misschien toch wel wat vreemd aandoet. Hoewel de genealoog zich met meer dan alleen overlijden bezighoudt, vormen deze details een interessante aanvulling op de genealogie of kwartierstaat. Maar ook op andere wijze, zoals bij aangifte van overlijden, kan men de doodsoorzaak soms achterhalen.
  In de begraafboeken van Menslage (archief Voortman, Zaandam, afd. Zaanstreek-Waterland der NGV) staat dikwijls de doodsoorzaak er bij vermeld. Men stierf bijvoorbeeld "an einer Brustkrankheit", "an der Schwindsucht", "am hietzigen Fieber", "vor Alter und Entkräftung", of "an Auszehrung". Soms werd er zeer uitgebreid vermeld wat er was gebeurd, bijvoorbeeld bij de inschrijving in Menslage op 10 november 1776 van het overlijden en begraven van Johann Gerd Grönlohe op 11 resp. 15 september daaraan voorafgaand te Zaandam: dieser hat den 25sten Aug. schaden an der Hand bekommen wozu eine Kranckheit geschlagen, waran er den 11ten Sept. zu Sardam gestorben und der 15ten Sept. daselbst begraben.
  Lang niet overal werd de doodsoorzaak vermeld, en ook niet altijd. Bij aangifte van overlijden te Den Haag staat het er dikwijls wel bij. Zo weten we nu dat Asuerus Ratelband, de voorlopige stamvader van het geslacht RATELBAND, overleed aan verval van levensgeesten (1769). Zijn zoon Matijs stierf aan een borstkwaal (1783), dochter Johanna bezweek aan uitdroging (1783), zoon Johannes aan kanker in de mond (1787). Verder komen we als doodsoorzaken nog tegen waterzucht, zinkinkoorts, 't water, stuipen, kramp in de ingewanden, kinderpokken en pleuris.
  Ook in Purmerend noteerde men de doodsoorzaak: Anthonius Sinkeldam overleed eveneens aan "sinkingskoortsen" (1810). Maar wat is nu eigenlijk zinkin(gs)koorts? De gelegenheid om daar achter te komen deed zich voor op 16 oktober j.l., toen Dr. F. van Soeren, internist, te Zaandam een lezing hield over "Doctores, meesters, apothecars en artsen". Hij vertelde over de ontwikkelingen in de medische wereld in de negentiende eeuw, en dan vooral natuurlijk in de Zaanstreek. Het was heel interessant en in de pauze werd hem voornoemde vraag voorgelegd. Die kon hij als volgt beantwoorden: zinkingkoorts was tyfus!


Overzicht families Hekelaar in Nederland

Bij het telefonisch onderzoek, dat zoals u begrepen zult hebben nog lang niet is afgerond, bleek dat de families, wat de oorsprong betreft, in vijf groepen zijn onder te verdelen: Wormer (zie de genealogie), Zeeland, Dordrecht, Leeuwarden en Rotterdam. Of er een gezamenlijke oorsprong bestaat zou bij verder onderzoek in de betreffende archieven duidelijk kunnen worden. Dit onderzoek zal ook nog worden uitgevoerd en/of worden voortgezet. Lezers van dit blad zullen van de vorderingen hierbij op de hoogte worden gehouden. Een kort overzicht volgt hierna. (staat niet op de website)


Het overnemen van artikelen uit De Schakel is toegestaan, mits u de bron er bij vermeldt. Overigens verdient het altijd aanbeveling om overgenomen genealogische gegevens op hun juistheid te controleren!


Terug naar boven