Het Diepenbroek-onderzoek

(door Hanny Sinkeldam-Buschmann)



Pagina op volledig scherm bekijken / De stamboom



De naam Diepenbroek

Sinds begin jaren tachtig van de vorige eeuw ben ik bezig geweest met het onderzoek naar mijn voorgeslacht en al vrij gauw kwam ik erachter dat Charlotta Ratelband, echtgenote van Weiert Gottfried Buschmann, een dochter was van Johannes Ratelband en Reindjen Diepenbroek. Reindjen woonde in 1854 te Hummelo. Ik vond het een mooie naam en wilde graag meer over de herkomst daarvan weten.
  Reijntjen werd geboren te Ambt Doetinchem en op 5 september 1790 gedoopt te Doetinchem als Reijntje, dochter van Dirk Jan Diepenbroek en Aaltje Stoltenborg. Verder onderzoek leerde dat deze Dirk Jan een zoon was van Jurrien Diepenbroek en Harmke Derksen. Ook vond ik de kinderen van dit echtpaar, maar verder kwam ik niet. Hoe nu verder?
  Tegenwoordig is er op internet (o.a. Wiewaswie en Familysearch) veel te vinden waardoor het mogelijk is om thuis onderzoek te doen. Bijvoorbeeld om een huwelijk van een zoon of dochter uit een gezin te vinden, waarvan je zelfs niet weet of de betreffende ooit trouwde. Er zijn altijd wel aanvullingen te bedenken, zoals wie er bij een huwelijk optraden als getuige. Leefden de ouders toen nog? En zo ja, waar woonden ze? Ook zijn veel DTB-registers op internet te bekijken. Alle reden om het Diepenbroek-onderzoek nog eens onder de loupe te nemen. De kwartierstaat is inmiddels aangevuld en de verschillende Diepenbroek-pagina's zijn in een nieuw, beter passend jasje gestoken.


Zuidoostbeemster, januari 2014.




Inhoudsopgave:

Eerste deel (hieronder): Oorsprong van de familienaam - Leenaktenboeken - Uitwerking gegevens betreffende Jurrien Diepenbroek - Onderzoek bij CBG te Den Haag op vrijdag 25 februari 2005 - Vader, of misschien toch moeder? - Stand van zaken mei 2008 - Heette de moeder van Jurrien Catharina? - Stand van zaken februari 2009 - Onderzoek in Gelders Archief te Arnhem.

Tweede deel (volgend blad): Stand van zaken april 2009 - Hoe nu verder? - Stand van Zaken oktober 2013.


Oorsprong van de familienaam

Uit het tweede huwelijk van Jurrien (met Elske Harmsen) werden drie kinderen geboren: Jan, Harmina en Eva, en uit het derde huwelijk (met Harmke) zeven: Elske, Derris, Catrijn, Harmijn, Hendrikka, Margaretha en Derk Jan (zie voor dit gezin bij de nummers 908/909 in de kwartierstaat).
  Bij het vernoemen werd dikwijls een bepaalde volgorde toegepast: de eerste zoon naar de grootvader van vaderszijde, de tweede naar die van moederszijde. De eerste dochter naar die van moederszijde, de tweede naar die van vaderszijde. Dat ben ik vaak tegengekomen. Het gebeurt echter niet altijd op deze manier.
  Dirk Jan Diepenbroek noemde zijn eerste zoon naar zijn vader: Jurrien. Het is aannemelijk dat zijn vader hetzelfde deed. Die vader zou dan Jan Diepenbroek geweest kunnen zijn. Uit een huwelijk van deze Jan met een onbekende vrouw zou rond 1700, mogelijk te Hummelo, een zoon Jurrien geboren kunnen zijn (deze werd bij zijn huwelijk in 1727 vermeld als j.m. van Hummelo). Maar waar kwam deze Jan Diepenbroek vandaan?
  Laten we aannemen dat hij omstreeks 1670 geboren werd. Ergens. Misschien in een van de plaatsen in de Achterhoek, wie weet. Of in de buurt van Bocholt, waar het Schloß Diepenbrock zich bevindt (zie de pagina elders op de website). Misschien was ook hij wel een zoon van een Jurrien!


Leenaktenboeken

In de Registers op de Leenaktenboeken (op CD-rom) ben ik de naam Diepenbroek verschillende keren tegengekomen. Hieronder volgt een vermelding in combinatie met de naam Jurrien, gevonden in boek Zutphen (bladzijde 485, leennummer 175, Wenterswijck). Zitten we hier op het goede spoor?

Dat goed tot Regenbaginck, in den kerspel van Wenterswijck gelegen, tot eenen borchleen tot Bredevoort.

- Rutger van Diepenbroeck, anno 1402.
- Idem, anno 1424.
- Rutger van Diepenbroeck erft op sijnen soon, oyck genoemt Rutger van Diepenbroeck, to Tenckinck, dat goet, geheiten Regenbaginck ofte Gorkengoet, gelegen in den lande van Brevoort, in den kerspel van Winterswijck, in der buerschap van Myste, met huyse ende have, binnen ende buten Brevoort gelegen, als die van alts daerto gehoort, als een borchleen des huyses to Brevoort tot sulcker naturen, rechten ende dienst, dat Rutger voors. ende sijne erven binnen den vleck Brevort wonen ende Syner Gen., heuren erven ende nacomlingen met heuren liven ende goederen in denselven vleck ende opten huyse, oft van node were, die voors. leengoeder getroulick affverdienen sullen. Ende voort hierbij weder gedaen dat huys binnen Brevoort ende eenen garden an den Waterdijck, 't welck Rutger van Diepenbroeck to Bolderen behoorlick to erkennen geweigert heeft, 18 Maii 1532.
(Tussen de beide onderstreepte jaartallen ligt een periode van langer dan een eeuw!)
- Jorien van Diepenbroeck uutgestelt, 25 Sept. 1539.
- Joost van Diepenbroeck to Tenckinck, erve sijnes vaders Rutgers, beleent (hier heet het goed Regenbainck), 10 Julii 1544. Na Zutphenschen rechten to verhergewaden.
- Jorien van Diepenbroeck to Tenckinck bij Boeckholt crigt 3 maenden uutstel om eedt te vernijen van sijne leenen, 19 Julii 1556.
- Rutger van Diepenbroeck to Tenckinck, Joriens soon, erve sijnes ooms Joosts, beleent, 6 Martii 1598.
- Johan Roloff van Diepenbroeck, erve sijnes vaders Rutgers, beleent door sijn moder Johanna van Scheven ende hulder Willem Lensinck, 17 Junii 1607.
- Johan Eldering, burgemeester to Grol, bij opdragt Johans voorn. (met goedvinden zijner moeder en zijner zuster Wilhelmina, akte) beleent, 13 Julii 1614.
- Jurrien van Diepenbroeck tot Tenckinck, erve sijnes vaders Rutgers, beleent, 27 Dec. 1632.
- Johan Elderinck, erve sijnes vaders Johan, beleent, 7 Julii 1646.

Het goed is dan definitief in andere handen gekomen.



Er was nog veel meer en dat plaatste ik op de website. Daar werd op gereageerd! Ik blijk namelijk niet de enige te zijn die bezig is met een zoektocht naar de oudste Diepenbroek-voorvader.
  Tussen de vele papieren die mede-speurder Henk Diepenbroek mij toestuurde (waarvoor mijn hartelijke dank!) bevond zich een aantekening, afkomstig uit het boek "De historie van Zieuwent". Er stond in dat Rutger van Diepenbroeck in 1402 werd beleend met de goederen Regenbaginck en Ubbink in Miste onder Winterswijk. Rutger woonde op Tenckinck bij Bocholt en zijn nakomelingen in rechte lijn verkregen zijn bezittingen in Miste tot 1614. Toen kreeg Johan Eldering, burgemeester te Grol, de belening. De hier bedoelde Rutger is degene die ook genoemd wordt in de leenakte hierboven, waarin dus ook de naam Jurrien voorkomt.
  Ook stuurde hij fotokopieën van oude Diepenbroek-gegevens uit de Collectie Van Remen. De oudste vermelding in de papieren staat op blad 17: Gerrijt van Diepenbroeck toe Diepenbroeck en Cortenhoorn Ao. 1326 van den Furst van Gelre beleent met Diepenbroeck ten Zutphenschen rechte. En van deze Gerrijt (of Gert von Diepenbrock, zoals vermeld in de stamreeks op blz. 454 van het Nederlands Adelsboek 1990-1991) stammen wellicht alle huidige Diepenbroek's af. Op blad 11 (zie hierna) staan gegevens die de familieverhoudingen in bovenstaande leenakte verduidelijken.


Uitwerking gegevens betreffende Jurrien Diepenbroek

In eerste instantie ging het mij natuurlijk om Jurrien, vandaar dat ik daarmee ben begonnen. Wat opvalt is dat er soms sprake is van verschillen op de afzonderlijke bladen. Welke gegevens dan de juiste zijn is moeilijk te bepalen, zo niet onmogelijk. Een handschrift is mensenwerk, net zoals dat anno 2004 het geval is. Mensen kunnen fouten maken, dat doe ik niet alleen, velen gingen mij daarin voor en even zovelen zullen mij nog volgen. Op het eerste blad staat een overzicht van het geslacht Diepenbroek, eeuwen geleden geschreven en dan ook wat moeilijk te lezen, maar met wat inspanning lukt het wel. Hieronder blad 11:
  1. Rutger van Diepenbroeck to Tenckinck, Ao. 1532, beleent met die voorschr. goederen, met een huis binnen Bredevoort te Borchmans recht, 't welck Rutger van Diepenbroeck tot Bulderen hadde geweigert t'ontfangen. S.vr. Aleijdt ... van Diepenbroeck van der Impel en ... van ..(niet te lezen)
    Kinderen:
    1. Henrick van Diepenbroeck
    2. Joost to Tenckinck, beleent daermede als erve sijnes vaders Ao. 1544.
    3. Jurrien van Diepenbroeck, volgt II.
    4. Derrick; tr. ... Stael (?)
    5. Dochter: Aleit, filia unica; tr. Herman Coenraet Ketteler.
    6. Elisabeth; tr. ... Momme van Boeckholt.

  2. Jurrien van Diepenbroeck, krijcht uetstel Ao. 1538; tr. ...Wulff von (?).
    Kinderen:
    1. Margriet, verder geen gegevens,
    2. Rutger, volgt III.

  3. Rutger van Diepenbroeck toe Tenckinck, daermede bel. Ao. 1598; tr. (1) Wilhelmina, d.v. Adolph van Mervelt, Heer van Merveld, ende Joanna van Dorth; tr. (2) Joanna, d.v. Roloff van Scheven en Anna van Senden.
    Uit eerste huwelijk:
    1. Jurrien van Diepenbroeck, volgt IV.
    Uit tweede huwelijk:
    1. Rutger Scheven
    2. Margriet Elisabeth
    3. Geert Jurrien
    4. Rutger Scheven
    5. Johan Rolof (beleent Ao. 1607)
    6. Anna Wilhelmina.

  4. Jurrien van Diepenbroeck, in 1632 beleend (zie leenakte).

Kijken we nu naar Dat goed tot Regenbaginck, in den kerspel van Wenterswijck gelegen (Zutphen, bladzijde 485, leennummer 175), dan zien we dat Rutger (I hierboven) in 1532 van zijn vader erfde. En dat was volgens deze leenakte eveneens een Rutger.
  Het geslacht Diepenbroek blijft een boeiend gegeven. Ik denk wel dat "mijn" Jurrien van dit oude geslacht afstamt, maar ik kan het niet bewijzen. Natuurlijk blijf ik hopen dat het bewijs ooit geleverd zal worden. Hoe dan ook, ik ga geen onderzoek doen in Duitsland. Mocht iemand anders ooit iets vinden wat licht zou kunnen werpen op dit mysterie, dan houd ik mij van harte aanbevolen!
  In een poging om een aanknopingspunt te vinden bracht ik op vrijdag, 13 februari 2005, een bezoek aan het Gelders Archief te Arnhem. Jurrien moet toch ergens geboren zijn? Maar helaas, ik heb geen doop van hem kunnen vinden. Wat de verschillende DTB-registers van de plaatsen in de Achterhoek betreft, ik moet helaas constateren dat mijn kennis van het oude schrift toch wel enigszins tekortschiet. Vermeldingen van eind zestiende eeuw zie ik wel staan, maar lezen wat er staat lukt toch niet altijd ...


Onderzoek bij CBG te Den Haag op vrijdag 25 februari 2005

Een week later reisde ik naar Den Haag. Maar misschien is het toch een goed idee om even het geheugen op te frissen. De naam Jurrien van onze vroegste voorouder met de naam Diepenbroek zou waarschijnlijk terug te voeren zijn naar Jurrien van Diepenbroeck tot Tenckinck, erve sijnes vaders Rutgers, beleent, 27 Dec. 1632.. Dat dachten we tenminste, omdat de naam Jurrien eigenlijk alleen maar daar te vinden was. Ik was dus van plan om te gaan zoeken op zowel de naam Diepenbroek/Diepenbro(e)ck als Tenckinck.
  Allereerst heb ik gekeken in het Genealogisch Repertorium (Van Beresteyn). Daar staan veel bronnen in vermeld. Soms een verwijzing naar bijvoorbeeld Gens Nostra of De Nederlandsche Leeuw, maar meest naar boeken die niet in de studiezaal staan. Die kun je dan aanvragen met behulp van de computer. Het aanvragen op zich is, als je eenmaal weet hoe het werkt, zo gebeurd. Het wachten op de aangevraagde boeken is een ander verhaal. Dat kan soms wel enige tijd duren, en dan is het toch wel prettig als je ondertussen nog andere dingen kunt doen.
  Per computer heb ik enige aanvragen gedaan, waaronder de nu volgende titels. De naam Jurrien ben ik daarbij slechts eenmaal tegengekomen (zie het eerstgenoemde boek). Tussen haakjes het nummer van de bron, zoals deze in het Repertorium wordt vermeld.
  1. A. Fahne: Geschichte der Westphälischen Geschlechter unter besonderer Berücksiedelung nach Preussen, Kurland und Liefland, Keulen 1858. (190)
      Uit dit boek heb ik enige fotokopieën gemaakt. Bij "onze" Jurrien, d.w.z. degene waarop we onze mogelijke afstamming hebben gebaseerd, staat: ex 1 ma. 1. Jürgen, +jung. (ofwel: uit eerste huwelijk, 1. Jurrien, overl. jong).

    Zitten we dan toch helemaal verkeerd? Dat Jurrien jong zou zijn overleden is heel erg onaannemelijk. Hij werd immers in 1632 beleend? Toen moet hij dus nog hebben geleefd. Dat hij in 1619 al volwassen was blijkt uit een mededeling van mevr. M. Hentschel (per e-mail ontvangen d.d. 12 maart 2005, waarvoor nogmaals mijn hartelijke dank): "Die Geschwister Johann Rudolph, Rutger, Gerhard, Anna Wilhelmina, Margareta Elisabeth und Alheid Maria von Diepenbrock klagen gegen ihren ältesten Bruder Georg von Diepenbrock zu Tenkink im Streit um das Erbe ihrer verstorbenen Eltern Rotger von Diepenbrock und Johanna von Scheven". Dat hier Georg staat, en geen Jurrien, verklaart mevr. Hentschel als volgt: "Jurrien" ist wahrscheinlich die umgangssprachliche Form von Georg, auch "Jürgen" stammt von "Georg" ab.

  2. A. Fahne: Denkmale und Ahnentafeln in Rheinland und Westphalen, Düsseldorf 1878. (240)
      Veel gegevens. Het wapen: twee gekruiste zwaarden.

  3. H.A. Swientek: Inventar Graf v. Spee'schen Archivs Ahausen, Münster 1968. (606)
      In het hoofdstuk "Familie van Merode", bij Familien-Sachen:
    Op blz. 611, 4d. Quittungsurkunde über Bezahlung des Brautschatzes für die Ehefrau des Rutger v. Diepenbruch zu Tenekingh Wilhelmina v. Merfeldt, Tochter des Adolph v. Merfeldt und der Johanna v. Dorth, 7-11-1578, Copie. (Dit waren de ouders van bovengenoemde "jong overleden" Jurrien.)

  4. A. Fahne: Urkundenbuch des Geschlechts Momm oder Mumm, Keulen 1876. (67)
      Deze boeken bevatten de vermelding en korte beschrijving van documenten die elders aanwezig zijn. Veel informatie, ook over geslachten waarmee ik bij het onderzoek "Van de Padevoort" bezig ben geweest. Moet ik een volgende keer zeker nog eens aanvragen.
      Op blz. 15: 10-6-1689 wurde dort die Heirath zwischen Henrich Tenckinck und Eva Ridders vollzogen und gingen daselbst drei Kinder 23-2-1698 Maria, 16-2-1701 Mechtilde und 20-9-1702 Herman aus der Ehe des Johann Tenckinck und Margaretha Schwieterings hervor. (Dit begrijp ik niet helemaal.)

Ook de verwijzingen naar Tenckinck (Winterswijk) in Gens Nostra heb ik bekeken:

Dan moet er nog een Genealogie van het geslacht Tenckinck zijn bij het ARA (tegenwoordig het Nationaal Archief). Zou ik ook nog een keer kunnen bekijken. En er was een verwijzing naar het Nieuw Ned. Biografisch Woordenboek. Ook daar zou de naam Tenckinck in voorkomen.
  Er zijn nog meer bronnen, maar die heb ik niet bekeken. Het lezen van Duitse boeken vergt de nodige inspanning, zeker ook van je ogen, omdat de letters dikwijls zo klein zijn. Toen ik toch wat eerder dan ik eigenlijk van plan was weer richting station vertrok, vroeg de receptioniste van het CBG aan me of ik soms "vierkante ogen" had gekregen. Nou, ja, zoiets wel. Maar de speurtocht had genoeg opgeleverd om thuis eens rustig te overdenken.


Vader, of misschien toch moeder?

We hebben al die tijd gezocht naar de vader van Jurrien Diepenbroek en zijn er daarbij steeds van uitgegaan dat deze de naam Diepenbroek droeg. Maar stel nu eens dat het niet zijn vader was die zo heette, maar zijn moeder?
  Toen Jurrien zijn tweede dochter de naam Eva gaf, was dit toen soms de naam van zijn moeder? Bij bestudering van de fotokopieën ontdekte ik op de Fortsetzung der Stammtafel der Familie Diepenbrock ook de naam Eva: zij was een dochter van Heinrich, Herr zu Impel, bei Tode seines Vaters minderj. En in 1689 trouwde Henrich Tenckinck met Eva Ridders.
  Henk Diepenbroek kwam met nog een andere suggestie. Oké, Jurrien was jong overleden. Maar uit het tweede huwelijk van zijn vader met Joanna van Scheven werden ook kinderen geboren, waaronder een zoon Geert Jurrien. Het zou dus heel goed mogelijk zijn dat hij als tweede naam de naam van zijn overleden broer kreeg. Zitten we dan tóch op het goede spoor?

Er gingen enige jaren voorbij, waarin verschillende mogelijkheden de revue passeerden. Voor mij raakte het hele genealogische onderzoek, dus ook het Diepenbroek-gebeuren, toch een beetje op de achtergrond. Dat heb je wel eens als er zich gebeurtenissen in je privéleven voordoen die alle aandacht opeisen.



Stand van zaken mei 2008


Eigenlijk had ik de hoop dat de namen van Jurrien Diepenbroek z'n voorouders ooit zouden worden gevonden al opgegeven. Begin mei 2008 kreeg ik echter een mailtje van Henk Diepenbroek, met een bijlage, waarin de naam Johann Conrad Diepenbrock voorkomt, met als echtgenote Catharina Voges. Hij was scherprechter. Hun zoon Jan Jurjen (Jurriaan) Diepenbrock, eveneens scherprechter, werd omstreeks 1704 geboren te Hannover. Hij trouwde in 1734 te Gorssel met Johanna van Aanholt. Onze voorvader Jurrien werd mogelijk eveneens rond 1704 geboren (hij trouwde voor de eerste keer te Hummelo in 1727), maar waar? Misschien ook te Hannover?
  Dat de vader van "onze" Jurrien Diepenbroek Jan zou heten, daar was ik eigenlijk wel van overtuigd. Gezien de vernoemingen veronderstelde ik dat zijn moeder Eva zou heten. De gedachte dat zij naar de overleden eerste echtgenote (Eva Wentink) zou zijn vernoemd heb ik ook wel eens gehad, maar ik kon me dat nauwelijks voorstellen. Het lijkt me niet leuk voor de moeder als haar kind vernoemd zou worden naar haar voorgangster.
  Mevr. Boogman in Doetinchem meende dat het wel gebeurde dat een overleden echtgenote werd vernoemd. In dat geval zou de moeder van Jur dus geen Eva, maar misschien Catrijn, Hendrikka of Margaretha heten. Ik schreef dat in een mailtje aan Henk op 21 mei 2005. Toen had ik wel meteen het gevoel dat mijn hele hypothese (over het vernoemen), namelijk dat de moeder van Jurrien Eva zou heten, de mist in ging.


Heette de moeder van Jurrien Catharina?

Op 9 mei 2008 ontving ik een mailtje van Tiny Hofman. Zij stamt af van Hendrika Diepenbroek, een dochter uit het derde huwelijk van Jurrien, met Harmke Derksen. Zij was getrouwd met Gerrit Magendans. Tiny schreeef o.a.:

"Ik hoopte dat er inmiddels wat meer informatie over de verdere voorouders zou zijn, maar helaas. Wat mij wel opviel in jouw tekst dat je het vreemd vindt als Eva genoemd werd naar zijn 1e vrouw, maar dit gebeurde juist heel vaak. Bovendien wordt het 1e kind in zijn derde huwelijk ook Elske genoemd naar zijn 2e vrouw!"

Ook uit het mailtje dat Gerrit Diepenbroek op 17 mei 2008 aan Henk Diepenbroek schreef (dat Henk nog dezelfde dag aan mij toestuurde) blijkt dat dit zeker wel vaker gebeurde. Zeer uitvoerig heeft Gerrit zijn gedachten hierover uiteengezet.

"Ik denk dat deze personen in Hannover geboren en getogen zijn en later, al dan niet met hun vader Jan Coenraad, naar Nederland zijn vertrokken. Ieder heeft daar z'n eigen leven opgepakt. Omdat ik denk dat de vader van onze Jurriën 'Jan' heette en de moeder 'Catharina', was ik in eerste instantie in alle staten van opwinding. Immers de vader van Jan Jurriën uit Gorssel heet Jan Coenraad Diepenbroek en de moeder heet Catharina Voges. Nu is die opwinding wat gezakt want ik kan me toch niet goed voorstellen dat onze Jurriën een kind van hen zou zijn."
Zelf kan ik dat eigenlijk ook niet. Zou ik het willen? Zou ik van een scherprechter (beul) af willen stammen? Als je leest wat de werkzaamheden waren die een scherprechter zoal uitvoerde hoef ik over dat antwoord niet lang na te denken.

"Maar toch...... ", gaat Gerrit verder, "misschien zijn er wel andere familiebanden met hen. Ik zou in ieder geval wel willen weten wie de ouders van deze Jan Coenraad zijn geweest en waar zij vandaan kwamen! Misschien kent Hannover ook een soort van DTB-boeken.
  Nog even waarom ik denk dat de ouders van onze Jurrien 'Jan en Catharina' hebben geheten. Tot slot nog even dit. Ik denk dat Derk Jan, waar wij van afstammen, zowel naar de vader van zijn derde vrouw als naar zijn eigen vader genoemd is. We hebben immers nergens meer iets over zijn eerste zoon Jan gehoord. Het zou heel goed kunnen dat die ten tijde van de geboorte van Derk Jan niet meer leefde. In dat geval ligt de naam Derk Jan erg voor de hand. Normaal gesproken kwamen in die tijd dubbele voornamen immers niet voor!"

Bijzondere aandacht verdient de vraag die Tiny Hofman stelt in haar mailtje van 19 mei 2008:

"De huwelijksdatum met Harmkse Derksen moet toch tussen 1735 en 1739 gelegen hebben, maar misschien kwam zij niet uit Doetinchem. Eigenlijk verwacht je ook dat er een 'maechgescheit' moet zijn want er werd niet getrouwd voordat de erfenis van de vorige vrouw voor de kinderen was geregeld. Weet jij of daar wel eens naar gezocht is?"

Nee, helaas, ik weet het niet. Zelf heb ik het in ieder geval niet gedaan. Arnhem en Doetinchem liggen voor mij nu niet bepaald naast de deur. Maar misschien weet iemand anders het?



Tot zover de e-mail betreffende de voorouders van Jurrien Diepenbroek. De grote vraag blijft: zitten we op de goede weg? Stammen wij af van Johann Conrad Diepenbroek en Catharina Voges? Zijn er nog andere mogelijkheden?



Inmiddels zijn we negen maanden verder en is het februari 2009. Laten we nog eens kijken naar het mailtje van Tiny Hofman van 19 mei 2008. "Misschien kwam zij niet uit Doetinchem", schreef zij daarin. Lees verder en oordeel zelf.




Stand van zaken februari 2009


De grote vraag is nog steeds: zitten we op de goede weg waar het de voorouders van Jurrien Diepenbroek betreft? Stammen wij echt af van Johann Conrad Diepenbroek en Catharina Voges? Nee, laten we die mogelijkheid maar terzijde schuiven. "Gelukkig!" zou ik daar aan toe willen voegen.

We gaan nog even terug naar de vraag die Tiny Hofman stelde in haar mailtje van 19 mei 2008:

"De huwelijksdatum met Harmkse Derksen moet toch tussen 1735 en 1739 gelegen hebben, maar misschien kwam zij niet uit Doetinchem. Eigenlijk verwacht je ook dat er een 'maechgescheit' moet zijn want er werd niet getrouwd voordat de erfenis van de vorige vrouw voor de kinderen was geregeld. Weet jij of daar wel eens naar gezocht is?"

Nee, helaas, zelf heb ik het in ieder geval niet gedaan. Arnhem en Doetinchem liggen voor mij nu niet bepaald naast de deur.
  Toen kwam er op 8 februari j.l. een mailtje van Henk Diepenbroek, waarin hij schreef een mail te hebben ontvangen van Alice Garritsen. Ze had het de dag daarvoor naar hem verstuurd en het ging over een vondst die zij in het lidmatenboek van Doetinchem had gedaan:

1738: 'met attest: van Zelhem, / Harmke Derksen. / ende Jurrien Hendriks'
Is dat wat? Heet Jurriens vader dus Hendrik?

Ik schreef nog dezelfde dag een mailtje terug. Net zo graag als Henk zou ik willen dat dit geen toeval is. Stel dat Harmke echt in Zelhem werd geboren. Dat zou verklaren waarom we het huwelijk niet konden vinden. Dan waren ze natuurlijk in Zelhem getrouwd. Dopen van Zelhem moeten volgens het Repertorium DTB vanaf 1694 aanwezig zijn, dus een doop zou gevonden kunnen worden. Een huwelijk jammer genoeg niet, want van Zelhem zijn die pas aanwezig vanaf 1771. Jurrien en Harmke trouwden vóór 1739, want op 4 januari van dat jaar werd hun eerste kind, Elske, gedoopt. Hebben we nu een nieuw aanknopingspunt?

Tegenwoordig staat er veel op internet en je hoeft dus niet zo ver te reizen om dat te bekijken. Meteen na de koffie (je kunt niet de hele dag aan de computer zitten) zocht ik op genealogiedomein.nl naar de doop van Harmke in Zelhem en vond al gauw wat ik zocht. Ze werd op 25 november 1713 te Zelhem gedoopt als Hermken, dochter van Derk Rensink. Een naam van haar moeder wodt niet vermeld. Als zij "onze" Harmke Derksen was en ze trouwde met "onze" Jurrien Diepenbroek in 1738, was ze bij haar huwelijk 25 jaar oud en stierf ze in december 1780 op 67-jarige leeftijd als wed. Jurrien Diepenbroek.

De attestatie uit het mailtje van Alice vond plaats vóór september 1738, want de volgende vermelding gaat over personen in de maand september.


Henk had inmiddels weer nieuwe informatie gevonden. De naam "Hendrik" komt ook in andere plaatsen voor. Zelf had ik enige jaren geleden, tijdens een bezoek aan het Gelders Archief in Arnhem, al eens dopen in o.a. Lochem gevonden, waar de naam Hendrik (in verschillende vormen) ook voorkomt, evenals de namen Jan en Gerrit. Ook Gerrit Diepenbroek was deze namen bij zijn onderzoek tegengekomen. Meer over hem en over zijn onderzoek op de website Voetstappen in de Achterhoek.

Wat de naam Jurrien Hendriks betreft, ook te Zelhem kwam een persoon voor met deze naam: hij werd te Zelhem gedoopt op 27 augustus 1711 en was een zoon van Henr. Cornelissen. Maar dit kan hem toch niet geweest zijn? "Onze" Jurrien kwam toch uit Hummelo? Bij zijn eerste huwelijk werd hij immers vermeld als "j.m. van Hummelo". Bovendien zou hij dan pas 16 jaar oud geweest zijn.

"Mijn gevoel zegt nog steeds dat we weleens uit Langen bij Lochem zouden kunnen komen", schreef Gerrit in een uitgebreid mailtje aan mij. In ieder geval zullen we ons niet meer uitsluitend richten op een Jan als vader van Jurrien.


Onderzoek in Gelders Archief te Arnhem


Op 24 februari brachten Gerrit en Henk Diepenbroek een bezoek aan het Gelders Archief te Arnhem, waar zij o.a. de 'magescheyt' na het overlijden van Elske Harmsen (de tweede echtgenote van "onze" Jurrien) gevonden hebben. Hieronder een stukje uit de tekst die Gerrit mij mailde:

Op 23 november 1737 - magescheyt (Beschrijving: 0217 - ORA Landdrostambt Zutphen, toegangsnummer 0217, inventarisnummer 955)

"Magescheyt tussen Jurjen Diepenbrock, wed. van Elsken Hermsen ter ene ende Conraedt Janssen en Harmen Hendriksen als oomen en bloetmombers van die onmundige en bij voorn. Jurjen Diepenbrock en Elsken Hermse ehelijck geprocreerden kinderen Jan, Hermina en Eva genaemt en zulks op volgende condities.
Eerstelijk belooft hij vaeder en wed. voorn. aan sijn drie voorn. kinderen wegens haer moederlyck sterfen de halfscheyt van een campken in de Graafschap Berge boerschap Wijnbergen, het Teurentjen genaemt, waarvan de wederhalfscheyt Gerhard Schaep toekomt." enz.

Daarin staat dus dat er sprake was van onroerend goed. Niet hoe en wanneer dat in zijn (of haar) bezit was gekomen. Ook staat er niet meer in over de "oomen en bloedmombers". Wie (welke familierelatie) zouden dat geweest kunnen zijn?

Op 15 maart meldde zich een andere Diepenbroek-onderzoeker: Dennis Kok. Ook hij stamt af van "onze" Jurrien. En twee dagen later bracht ook hij een bezoek aan het Gelders Archief te Arnhem, schreef hij mij aan het einde van die middag. Hij had daarbij heel wat akten onder ogen gehad. Twee fragmenten uit zijn e-mailbericht:

Vandaag ben ik in het Gelders archief geweest en heb de jaren 1726-1739 gefotografeerd. Ik fotografeer echter zo snel dat ik de honderden pagina's niet lees. Meestal kijk ik even naar de comparenten in de eerste zin. Vooral toen ik rond 1737 aankwam heb ik goed opgelet, echter van een verkoop van onroerend goed door Jurrien heb ik niets gevonden. Dit zegt vanwege de snelheid van flitsen echter niets. Als Jurjen onroerende goederen had in Hummelo/Zelhem, is het haast zeker dat hij in het door mij gefotografeerde protocol voorkomt. De foto's zullen t.z.t. op internet komen.

En even verder:
Je geeft wel aan dat Jurjen onroerende goederen heeft in Wijnbergen. Dit valt onder het ORA Bergh. Omdat hij een halfscheyt van een stuk grond heeft kan het best dat dit een onverdeeld stukje grond is van degene van wie Jurjen en zijn vrouw dit erfden. Enig idee wie de vrouw van die Gerard Schaap is??

Het werd tijd om ook de andere speurders van het een en ander op de hoogte te brengen. Mailtje van Alice Garritsen, 29 maart:

Erg bedankt voor je berichtje. Ik vind de vondst van die magescheyt van Jurrien heel interessant. Dat geeft de namen en data wat extra kleur.
Mailtje van Tiny Hofman, 30 maart:

Leuk dat er toch een maechgescheyt bleek te zijn. Dat zou er ook moeten zijn van zijn 1e vrouw Eva Wentink die overleden moet zijn na 26-10- 1727 (huwelijk) en vóór 1732.
Bij een maechgescheijt is van beide partijen een oom aanwezig (bloetmomber). Dus als Conraedt Janssen een broer van Jurjen Diepenbroeck is, zou zijn vader dus toch een Jan kunnen zijn. Hij kan echter ook een oom van Jurjen zijn.
Harmen Hendriksen zou dan een oom van Elsken Hermse zijn geweest want haar broer kan het niet geweest zijn gezien zijn (patroniem) Hendriksen.

Overigens zag ik in het Burgerboek 1690-1715 blz. 89 van Zutphen (te vinden op internet) een Gerrit Diepenbroeck geboren in deze stad die tot burger werd verklaard.
Er bestaat nog een wijk Wijnbergen in Doetinchem.

Mailtje van Alice Garritsen, 31 maart:

Graag reageer ik op een opmerking van Tiny Hofman:

"Bij een maechgescheijt is van beide partijen een oom aanwezig (bloetmomber). Dus als Conraedt Janssen een broer van Jurjen Diepenbroeck is, zou zijn vader dus toch een Jan kunnen zijn. Hij kan echter ook een oom van Jurjen zijn. Harmen Hendriksen zou dan een oom van Elsken Hermse zijn geweest, enz."

Bij andere voorouders heb ik een dergelijke situatie eerder gezien. De genoemde mannen bleken aangetrouwd. Bij Conraedt en Harmen kan dat ook het geval zijn. Een vrouw telde niet in die tijd. Haar man trad zelfs op in haar familiezaken! Onvoorstelbaar nu, maar waar.

Reactie van Tiny Hofman, zelfde dag:

Als de aangetrouwde ooms aanwezig waren werd daar niet bij vermeld dat het bloedverwanten (bloedmombers) waren en dat is hier wel het geval. Ik heb zelf ook veel akten waar de man zijn vrouw vertegenwoordigde maar dat werd dan toch wel genoemd.
Zo wordt de Diepenbroek-speurtocht door verschillende onderzoekers voortgezet en hopen we toch over enige tijd te weten wie de ouders van Jurrien waren.


En hoe nu verder?

De tijd verstrijkt, maart is inmiddels voorbij en iemand kan soms zomaar eens geen tijd hebben om zich uitgebreid met de Diepenbroek-materie bezig te houden. Maar of het nu door werk, ziekte of iets anders komt, het nog onbekende antwoord op die ene vraag is iets wat je niet loslaat. En dan blijf je stiekem hopen op nieuwe, verrassende berichten ..... en die komen er. Lees verder en geef de hoop niet op!


Stand van zaken oktober 2013 / Inhoudsopgave