Varen, varen, altijd maar varen ...

Je kunt het je nu bijna niet voorstellen, maar eens lag de Beemster klei verborgen onder vele duizenden liters water. En dat water werd bevaren door vele boten. Nu zie je ook nog wel boten in de Beemster, maar dan op een aanhanger, achter de auto.

Varen is leuk. Als je in een boot zit ziet het vaste land er heel anders uit. Je ziet het vanuit een ander gezichtspunt. Hoorn vanaf het water (foto hieronder) is heel mooi, en ook duidelijk herkenbaar.

Die herkenbaarheid bestaat natuurlijk ook bij andere plaatsen, zoals Enkhuizen en Den Helder. Beide steden liggen in Noord-Holland, de provincie waar ook de Beemster deel van uitmaakt. Maar de voorouders die er woonden waren altijd van een ander, want die van mij hebben daar voor zover ik weet nooit gewoond. Beide steden iets hebben met de zee. Den Helder heeft een Marine-haven, Enkhuizen heeft het Zuiderzeemuseum. Het zijn maar een paar voorbeelden, maar ze zullen niemand onbekend zijn.

We kennen allemaal wel bepaalde uitspraken en gezegdes die iets met de zee of met het varen te maken hebben, bijvoorbeeld:

• Het ruime sop kiezen
• Iemand de wind uit de zeilen nemen
• In het huwelijksbootje stappen
• Recht door zee gaan
• Het schip in gaan
• Tussen wal en schip terechtkomen
• De boot afhouden
• We steken van wal
• In breder vaarwater komen
• We zien wel waar het schip strandt

En er zijn er vast nog veel meer, maar die willen me even niet te binnen schieten. Soms strandt een schip echt, en dan kost het vaak veel moeite om het weer vlot te trekken. Zo werd er op oudejaarsdag 1763 bij de notaris in Enkhuizen een gebeurtenis beschreven die wel eens helemaal verkeerd af had kunnen lopen.

D'Eersaame Jan Dirks, oud 40 jaaren, Pieter Willemsz., oud 36 jaaren, Jan Dirks Slok, oud 35 jaaren en Jan Meijndertsz., oud 33 jaaren, zijnde zijl. comptn. alle Burgers en inwoonders dezer stad. Dewelke uyt liefde der waarheyd en ter requisitie van Schipper Jan Halfweeg, voerende het kaagschip, genaamt de jonge Cornelis, gedestoneert met eene lading boone en rogge van Amsterdam naa het in Texel leggende Fregatschip de Bernardus, verklaarden hoe waar en waaragtig is, dat bovengem. requirant op woensdag den 28. Decbr. jongstleeden het ongeluk heeft gehad door mistog off mottig weer en misleyding van de baakens te vervallen op de droogte, genaamt Steylhoek bij de Roode-ton; dat daar op zijnde ontstaan is eene vliegende storm uyt den Zuyden, hij Requirant als doen genoodsaakt is geweest tot behoud ten minsten van't schip en zoo't doenlijk ware van een gedeelte der ladinge, eene geringe quantiteyt derzelve over boord te werpen; zonder welke voorzorge naa allen ogenschyn en schip en goederen ten prooye der woeste zee zoude hebben moeten werden overgelaaten; zijnde gemelde overboordwerping geweest van die gewenste uytwerking, dat daar door voorsz. schip, dat in den beginne dwars op gem. droogte was zittend op de wind draayde en daar door verder in staat gesteld van door behulp der Doposanten op gisteren gebragt te werden in de haaven deeser stad; zijnde voor 't doen van welke diensten zij Deposanten van voorsz. schipper hebben bedongen eene somma van een honderd en seventig gl. en eyndelijk voorsz. schip door gem. vastzitting en storm vry ontransporneert geworden. Eyndigende zij Deposanten hier meede hunnen verklaaringe, geevende voor redenen van wetenschap, dat zijl. voorsz. vastraking off vastzitting beneevens veel andere luyden en eygener persoonen te hebben gezien, als ook dat zijl. op gisterenmorgen op't sjouwen van meergem. Schipper & Requirant zig aan boord van desselvs schip hebben vervoegt en voorsz. overboordwerping meede hebben ten uytvoer gebragt en voorts als in den teyt. Bereyd en tevreeden zijnde voorsz. gedeposeerde ten allen tijde (des gerequireerd werdende) met solemneelen eede te bevestigen. NA 1391, Enkhuizen, nr. 48, d.d. 31-12-1763.

In Enkhuizen is ook het Zuiderzeemuseum. Daar (in het buitenmuseum) zijn we al weer heel wat jaren geleden geweest om er samen met kinderen en kleinkinderen de trouwdag van mijn ouders te vieren. Zelf ben ik er in 2009 nog geweest, zie het verhaal "Buiten in Enkhuizen" op de pagina Actueel. Enkhuizen is een mooie stad, met een rijke historie.

In Den Helder ben ik een keer aan het zoeken geweest in het bevolkingsregister. Niet voor mezelf, maar voor een meneer uit Oostzaan die graag iets over zijn voorgeslacht wilde weten. Dat bleek bij nader onderzoek uit Enkhuizen afkomstig te zijn. En een paar jaar geleden brachten we een bezoek aan Fort Kijkduin. Het was toch wel indrukwekkend om door de smalle gangen te lopen ...

Verder heb ik persoonlijk niets met Den Helder. Hoewel, mijn grootvader zat bij de Marine en verbleef dus veelvuldig daar in het noorden. Bij de Marine was het ook dat hij in grote moeilijkheden geraakte. Het staat allemaal beschreven in zijn levensverhaal, samengesteld aan de hand van wat mijn vader me over hem vertelde.

Zelf heb ik mijn grootvader niet gekend. Hij stierf enige jaren voor mijn geboorte. Doordat ik een paar jaar geleden begonnen ben met het op schrift stellen van verhalen over zijn leven, blijft de herinnering aan deze bijzondere man voor het nageslacht bewaard ...