Was Cornelia v.d. Poll de moeder van Rijck?

Soms krijg je zomaar een tip, die je toch op z'n minst even met aandacht moet bekijken. Deze tip, die ik kreeg in 2007, ging over de naam van de moeder van Rijck van de Pavordt. De bladzijden in het boekje "Koobs uijt het Woolt 4b", waarop de betreffende passages staan, had ik alleen niet in mijn bezit. Maar geen nood, de gever van de tip was bereid mij een scan toe te sturen, zodat ik het een en ander op mijn eigen computer zelf na kon lezen. Dus dat heb ik onlangs gedaan. Het gaat over Cornelia v.d. Poll, die de moeder zou zijn van Rijck (mijn voorvader), Derck en Hector.

Op blz. 43 onderaan staat dat Derck z'n moeder niet onder haar eigen naam optrad, maar de naam gebruikte van de vader van haar kinderen, Jorden van den Padevoort senior. Dat doen we tegenwoordig ook vaak: ik stel mezelf ook vaak voor als Hanny Sinkeldam. Maar dat is niet mijn eigen naam, die is Buschmann. Neelken of Cornelia gebruikte dus de naam van (nee, niet van haar echtgenoot, want ze was niet met Jorden getrouwd) de man waarmee ze een relatie had. Volgens het kwartierstaatje op blz. 45 heette zij "v.d. Poll". Ze had dus drie kinderen van Jorden: Derck, Hector en (op blz. 49 genoemd): Rijck.

Persoonlijk hecht ik veel waarde aan de gegevens uit dit boekje uit 1999. Niet alleen omdat het van recenter datum is dan de publicaties van dhr. De Vries (NL 1926), maar ook omdat dhr. Koobs al zijn vondsten heeft voorzien van een duidelijke bronvermelding. Het boekje komt op mij als heel betrouwbaar over! Ook wordt vermeld dat de naam Cornelia later voorkomt bij de kinderen van Willem: zij zou zijn vernoemd naar zijn moeder. Niet ongebruikelijk, want dat gebeurde ook bij Peterke van de Pavordt.

• Willem van den Pavordt trouwde met Peterke de Kemp. Hun dochter Cornelia zou dus vernoemd zijn naar haar grootmoeder van vaderszijde (Cornelia van de Poll).
• Hun zoon Derck trouwde met Gijsbertje Pelgrums. Dochter Peterke is volgens mij ook vernoemd naar haar grootmoeder van vaderszijde (Peterke de Kemp).
• Peterke van de Pavordt trouwde met Derck Derksz. van den Bergh. Hun dochter Gijsbertjen werd ongetwijfeld vernoemd naar haar grootmoeder van moederszijde (Gijsbertje Pelgrums).
• Gijsbertjen van den Bergh trouwde met Adriaen Willemsz. de Haas. De eerste dochter werd net als haar grootmoeder van moederszijde Peterke genoemd (Peterke van de Pavordt). Zo zie je dat een bepaalde naam ook telkens terugkomt bij de kleinkinderen.

Het boekje Koobs maakt op mij een zeer betrouwbare indruk en ik kan me heel goed voorstellen dat de moeder van Rijck en z'n twee broers Cornelia v.d. Poll was. Zouden de namen Rijck en Derck misschien uit het geslacht Van de Poll afkomstig zijn? Hoe zouden anderen hierover denken? Een vraag op het forum van de Nieuwsgroep van de Nederlandse Adel leverde de volgende reactie op:

- - - 6 december 2007, 18.34 uur, van Robert Keurntjes - - -

Beste van de Pavert geinteresseerden,

Door een verwijzing naar het boekje "Koobs uijt het Woolt 4b" bij de 'duffeltgenealogie'-groep heb ik het vandaag ook bestudeerd. Temeer omdat ik zelf dicht bij dezelfde conclusie zit. Cornelia/Neelken van de Pavert (wellicht Cornelia van de Poll) wordt genoemd in 2 stukken van resp. 1575 en 1578. Daaruit blijkt dat zij de moeder is van Derck en Hector van de Pavert. De verleiding is heel erg groot om deze Derck als identiek te zien aan de secretaris van de Heer van Bergh. Er zijn gegevens die deze verleiding versterken en sommige die vraagtekens oproepen. Het is echter door verschillende conclusies die door verschillende auteurs getrokken zijn soms erg lastig dingen helder te houden.

Allereerst wordt Rijck erbij betrokken. Van Rijck weten we echter alleen dat hij een broer was van Derck en niet of hij dezelfde moeder had als Derck. Dus als we tot de conclussie kunnen komen dat Derck een zoon was van Cornelia geldt dat niet per definitie ook voor Rijck.

De gegevens van Koobs en De Vries (NL 1939) kunnen niet zomaar samengevoegd worden. Beide trekken verschillende conclusies op grond van nagenoeg dezelfde gegevens. Misschien hebben ze allebei wat goed en gooi je bij samenvoegen die beetjes goed eruit en blijf je met een grote fout zitten. De basis voor het bepalen van de voorouders van Derck is een wapenbord met de kwartieren van Jorden van den Padevoort en Ida van den Padevoort. Waarschijnlijk opgesteld bij het overlijden van hun dochter Geertruida. De Vries had al de conclussie getrokken dat Derck een zoon was van Margaretha van Twenthe. Volgens de volgorde van de kwartieren zou zij echter niet de moeder maar de grootmoeder van Derck zijn en zijn moeder een van de Poll (met den Arend) zijn. De conclusie van de Vries was dat het wapenbord niet deugde. Van Ida haar kwartieren weten we echter dat ze klopte dus waarom zou het bij Derck niet kloppen? (waarbij ik overigens wel moet zeggen dat bij Ida haar overgrootouders er ook het een en ander door elkaar gaat lopen maar haar ouders en grootouders kloppen helemaal) Als het wapenbord klopt dan was Derck getrouwd met een Busch/Bosch waren zijn ouders Padevoort (uit Padevoort en Twendt) en Poll (uit Poll en Oldenboul/Aldenboekum) en de ouders van zijn vrouw Bosch (uit Bosch en Besten) en Stenau/Henau (uit Stenau en Langen).

De conclusie van de Vries vind ik te kort door de bocht maar wordt eigenlijk door iedereen overgenomen. Koobs laat voor het gemak de oudste generatie weg en hoeft bij zijn conclusie niet te verklaren waar Twendt dan thuis hoort in de kwartieren. Jorden senior is volgens hem de vader, maar als de kwartieren kloppen dan zou Jorden junior de vader zijn. Dus ook dit is niet geheel overtuigend.

Als het Jorden junior de vader zou zijn van Derck dan zou het wapenbord ook niet kloppen want dan zou Jorden aan de ene kant gezien worden als zoon van Agatha van Voorst en aan de andere kant als zoon van Margaretha van Twendt. Bovendien zou zijn dochter Ida trouwen met de zoon van haar broer ....

Er is nog een Jorden die vader zou kunnen zijn van Derck. Deze Jorden wordt door Johan Ottensz. Van den Padevoort genoemd als de bastaard van zijn broer. De Vries haalt deze Jorden aan als zoon van Henrick Ottensz. Maar het zou ook een zoon van Jorden Ottensz. kunnen zijn. Daarmee zeg ik dan dus dat Jorden Ottensz. mogelijk 2 zonen met de naam Jorden zou hebben, een echte zoon van zijn vrouw Agatha van Voorst en een bastaardzoon van een vooralsnog niet genoemde moeder. Deze Jorden was Ambtman van Ochten, een functie die later door Rijck vervuld werd. Dan is het enige wat echter nog niet klopt de vermelding van Twendt in de kwartieren. Kloppen de kwartieren dan toch niet? Of is er gesteggeld en hebben ze de vrouw van Derck’s grootvader genoemd en niet de feitelijke moeder van zijn vader.

Ik neig naar de laatste conclusie. Diderik de secretaris en Derck de genoemde zoon van Nelleke van de Pavert zijn identiek. Zij gebruikt de naam van de Pavert omdat ze getrouwd was met een van de Pavert en wel Jorden van de Padevoort Bastaardsz. Haar eigenlijke naam was Cornelia van der Poll.

Ik ben alleen nog wel op zoek naar gegevens die dit verder zouden kunnen onderbouwen (over kunnen weerleggen uiteraard). Bij voorbeeld de vondst van een echtpaar Poll/Oldenboul die een dochter Cornelia hadden en een aanwijzing dat Jorden de bastaard een vrouw Cornelia had.

We zijn er dus nog niet uit!

Dan wordt het 2010

Van den Padevoort

VI.1 Jorden van den Padevoort / Paidfoirtz bastertsoon Jorden, geb. ca. 1510, overl. na 1568; tr. Neelken/Cornelia van de Pavordt /van den Poll, overl. voor 1585 Hector spreekt dan over sijn moder zal ¹.

Neelken en Jorden worden nergens samen genoemd maar omdat we zeker weten dat Derck en Hector zonen zijn van Neelken ² en Rijck en Derck broers ³ en dat Rijck, Hector en Gijsbert van Megen pachtopvolgers zijn van Jorden ⁴ weten we dat dit gezin bij elkaar hoort. Dat het deze Jorden is moet wel omdat de enig andere bekende Jorden uit die tijd, Jorden Ottensz., erg onwaarschijnlijk is, plus dat Rijck later dezelfde functie bekleedt als deze Jorden.

Jorden lijkt overleden voordat zijn kinderen meerderjarig zijn. Hij is rentmeester der Berghse goederen te Ochten van 1559-1568 ⁵ en werkt voor Henrick Ottensz. van de Padevoort. Johan Ottensz. van de Padevoort noemt hem 'mijnes broders bastertsoon'. Op 31-01-1532 in het Gerichtsboek Landdrostambt Bergh is ook sprake van Paidfoirtz bastertsoon Jorden. Jorden is dus een zoon van Henrick of Jorden. Jorden Ottensz. heeft een bekende zoon met de naam Jorden, trouwt in 1538 voor het eerst en is dus waarschijnlijk te jong en heeft niks met Millingen, dus kunnen we zeggen dat Jorden een buitenechtelijk kind is van Henrick Ottensz. van de Padevoort.

Neelken schreef geschiedenis door een geschil dat ze had met pastoor Matthijs Putkuyps van Millingen. Henrick Ottensz. van de Padevoort had in de kerk van Millingen de Sint Anthonisvicarie gesticht. Een vicaris verricht de diensten voor dat altaar en krijgt daarvoor in ruil een beurs zodat hij kan studeren. Derck was in het begin van de jaren 70 van de 16e eeuw de vicaris van het Sint Anthonis altaar. In 1575 was hij meerderjarig en bovendien net getrouwd. Toch int zij nog het geld in naam van Derck. Eenmaal hierop gewezen laat ze kennelijk Hector optredwn als vicaris want in mei 1576 worden zij en haar zoon Hector verzocht de vicaris aan de pastoor over te laten ⁶.

Derck of Diederick wordt secretaris van de Heer van Bergh. Een mooie functie en uiteindelijk wordt hij ook nog ambtman van Gendringen. Gezien alle vermeldingen kon hij het goed vinden met de hele familie Van de Padevoort. Banden met Millingen worden goed onderhouden en we zien zijn dochter Margaretha dan ook terug in Millingen. Diderick wordt in 1580 begiftigd met de Pastorie van Millingen ⁷.

Rijck wordt rentmeester van de Berghse goederen in Ochten van 1580-1602 ⁸.

Hector pacht nog enige tijd landerijen in Millingen en in Herwen de Talmholtswaard waar zijn nazaten blijven wonen.

Van Grietje weten we niet veel, alleen dat ze getrouwd was met Gijsbert van Megen ⁹ en dat hij genoemd wordt samen met Rijck en Hector als pachtopvolger van Jorden van de Pavordt ¹⁰.

De kinderen zijn geboren voordat Jorden rentmeester werd en mogelijk woonden ze voor die tijd al in Millingen. Jordens (waarschijnlijke) vader Henrick was rentmeester in den Byland (tussen Millingen en Pannerden) tot 1559 en Jorden werd toen genoemd als zijn dienaar (AHB 2866). Neelken is waarschijnlijk een lid van de familie Van den Poll in Millingen.

kinderen:

1. Rijck van de Pavordt, geb. ca 1545, overl. Heteren 1602, Rijk volgt Jorden de bastaard op als rentmeester in Ochten , nageslacht in Ochten, Heteren, Bemmel, zie de Vries NL1939
2. Johan Jordensz. van de Pavordt, geb. ca 1550 (volgt VII.1)
3. Derck/Diederick van de Pavordt, geb. 1551 ¹¹, overl. Gendringen augustus 1603, tr. ca. 1575 N.N.Busch, Diderik wordt secretaris van de Heer van Bergh. Ook al heeft De Vries (NL1939) het duidelijk bij het verkeerde eind wat betreft de ouders van Derck (zie de appendix), zijn nageslacht wordt bij hem genoemd. Dochter Magaretha van de Pavordt woont in Millingen.
4. Hector van de Pavordt, geb. na 1552, overl. Herwen 1620, (volgt VII.2)
5. Grietje van de Pavordt, tr. Gijsbert van Megen

1 AHB 5062
2 W. Wijnandts Resant, De Vicariën in Gelderland, 1943, blz. 81
3 AHB 1580 en 3763
4 Morgentaalcedulen Millingen: Gelders archief, Hof van Gelre, inv. nr. 5211, civiele processen: Jorden vanden Paverdt vijff mergen, modo Rijck und Hector vanden Paverdt unde Gijess van Morgen – v morgen
5 AHB 5867-5873,2866, 2668, 2951, 3972, 2978, 3979, 2998, 3002, 3006, 3007, 3011, 3107
6 Correspondentie Hof met Kwartier van Nijmegen, 27 aug. 1575 en 18 mei 1576, nrs. 7669 en 7879
7 AHB inv 3649
8 AHB 5522-27 en 5580-5931
9 AHB 3758
10 Gelders archief, Hof van Gelre, inv. nr. 5211
11 Archief Hof van Gelre en Zutphen, inv.nr. 4530, jaar 1584, dossier nr. 3, bijlage A dd. 06-11-1583, verhoor van Derck van den Padevoort, Rijks-archief in Gelderland te Arnhem

Tot slot nog een opmerking uit het mailtje van Robert van 26 januari 2011: "De opmerking van De Vries dat Rijck een bastaard was omdat zijn nazaten nooit een adelijke titel hadden, geldt ook voor Derck en zijn nazaten." Uw reacties worden zeer op prijs gesteld.