Het geslacht SMOUT, een legpuzzel!

(door Hanny Sinkeldam-Buschmann)



Al jaren ben ik bezig met het samenstellen van een kwartierstaat. Af en toe moet ik tot de conclusie komen dat een eerdere vondst toch niet geheel juist was en moet het een en ander worden herzien. Soms heb ik daarbij dankbaar gebruikgemaakt van reacties van bezoekers van mijn website of lezers van het blad De Schakel. En ook komt het voor, zoals nu (inmiddels al weer enige tijd geleden), dat ik zelf iets ontdek.

De naam Smout komt voor in het voorgeslacht van Cornelis Langenberg (aan mijn vader's kant). Sijtje Cornelis Smout was zijn moeder. Een aantal jaren geleden heb ik een artikeltje over dit geslacht samengesteld voor het blad De Schakel. Ik had gehoopt meer gegevens te kunnen invoeren in mijn kwartierstaat, maar het was me toen niet helemaal duidelijk hoe het een en ander nu precies in elkaar zit. En, om het maar gewoon toe te geven: dat is het nog steeds niet. Maar, ik hoop dat iemand een nuttige tip heeft.


Request tot verboekingh van 8 Morgen en
20 Roeden lant in no. 20 BK

Een onderzoek in het transportregister van de Beemster (inv.nr. 4063, fol. 427 en verder) leverde een aantal gegevens op, waaruit het maken van een reconstructie mogelijk werd. Maar, een puzzel is het wel! Het begint met "Request tot verboekingh van 8 Morgen en 20 Roeden lant in no. 20BK" Het verzoek werd gedaan door de volgende twee personen: Cornelis Cornelisz. Smout, woonachtigh in de Starnmeer, en Pieter Jansz. Oudejans, in huwelijk gehad hebbende Sijtje Cornelis Smout, woonachtigh in de Beemster.

Daarna werd vermeld:

... dat op de registers van de Beemster ten name van Cornelis Smoutboer en Guurtje Corneliszoon, mede genaamt Cornelis Cornelisz. Smout, staat bekent 3 M. en 200 R. lant gelegen aan de Noortzijde van de Rijperwegh in de Beemster op de kaart gequoteert No. 21 BK, alsmede op naam van Engel Cornelisz. 3 M. en 200 R. lant in voorn. No. 21 BK, welke Engel Cornelisz. heeft nog een eenige dogter genaamt Trijntje Engels, in huwelijk verwekt bij sijne nagelaten weduwe Sijtje Cornelis Smout, en sijnde deselve Trijntje Engels ongehuwd voor haare moeder overleden, die alsoo erfgename ab intestato van deselve haare dogter is geworden, sijnde vervolgens de naarlatenschap van voorn. Sijtje Cornelis Smout ab intestato gedesolveert op haare drie broeders kinderen: Cornelis, Jan en Sijmon Cornelisz. Smout (alles blijkens Extr. uijt 't Register van de betaling van't collateraal van de Hooge en Vrije Heerlijkheid Purmerland en Ilpendam in dato 6-3-1769 en onderhants declaratoir van twee deposanten in dato den 1 en 4 maart 1769).
  Dat deselve Cornelis, Jan en Sijmon Cornelisz. Smout bij onderhantse acte van scheijdinge in dato den 16-6-1716 voorn. 3 M. en 200 R. lant haar als voren aangeerft hebben aenbedeelt aan voorn. Cornelis Cornelisz. Smout, die alsoo in eijgendom heeft gehadt 6 M. en 400 R. lant in No. 21 BK, 't geene ab intestato is geerft bij sijne twee kinderen, hem suppliant Cornelis Cornelisz. Smout en hem tweede suppliants overleden huijsvrouw Sijtje Cornelis Smout, staande ook nog ten name van voorn. Sijtje Cornelis Smout 1 M. en 400 R. lant in meergem. No. 21 BK.

  Ook wordt in dit gedeelte verwezen naar het op 13-9-1766 voor notaris Schoorl te Purmerend verleden testament.

  Versoekende sij supplianten dat de hierboven gemelde landerijen van de naam van Cornelis Smoutboer en Guurtje Corneliszoon, Engel Cornelisz. en Sijtje Cornelis Smout respective mogen werden overgeboekt als 3 M. en 200 R. op de naam van hem eerste suppliant Cornelis Cornelisz. Smout en 5 M. ten name van hem tweede suppliant, Pieter Jansz. Oudejans.

Declaratoir

In het voornoemde declaratoir verklaarden Jan Brouwer, 80 jaar, en Jan Rinkel, 75 jaar, won. te Ilpendam, "waar ende waaragtig te zijn dat wij beide seer wel hebben gekent Sijtje Cornelis Smout, weduwe van wijlen Engel Cornelisz., gewoont en overleden tot Ilpendam." Dochter Trijntje overleed ettelijke jaren voor haar moeder.

Extract

Het Extract uijt 't Register van de betaling van't collateraal van de Hooge en Vrije Heerlijkheid van Purmerlandt en Ilpendam meldt het volgende:
- Trijntje Engels overleed in 1699 te Ilpendam. Dochter van Engel Cornelisz. die onder andere goederen heeft nagelaten de gerechte onverdeelde helft in 3 M. en 200 R. land aan de Jisperweg in de Beemster, No. 21 BK (akte d.d. 12-6-1699).
- In 1716 overleed Zijtje Cornelis Smout te Ilpendam, die onder andere goederen mede heeft nagelaten 3 M. en 200 R. land (akte d.d. 20-3-1716).

Acte van scheijding

Scheijding gedaan tusschen drie soonen van Krelis Krelisz. Smoutboer de Oude.
Voor eerst Krelis Krelisse Smout de Jonge, een soon, Jan Krelisz. Smoutboer, een soon, Sijmen Krelisz. Smoutboer, een soon, alles in maniere hier naar volgende.
- Voor Krelis Krelisz. Smout de Jonge: een stuck lant in de Beemster aen de Noortzij van de Rijperwegh, groot 3 M. en 200 R., geboeckt op de naam van Kornelis Smoutboer en Guurtje Cornelisz., nr. 21 BK, dat sijn moeders erff was. Nogh een stuck 3 M. en 200 R. groot geboeckt op de naam van Engel Cornelisz. (ook nr. 21 BK), 6 M. en 400 R. Nogh toe Assendelft een stuck landt genaamt de Dijckmees, groot 2635 R.
- Voor Jan en Sijmon Smoutboer samen: land op 21 BK enz. Nogh te Obdam omtrent 8 M. 1.(?) soo in de back als in't ouwe lant. Nogh aan de Westerweg in de Purmer, bezuyden de Swarte Os, No. 9, togtstuk, groot 9 M. en 495 R., geboekt op de naam Mijggiel en Aeltje Rembrants de Wits erve, daar komen wij voor 1/2 part in als eijgendom, groot 2947 1/2 R., ondertekend 16-7-1716.

Notariële akte

Op 28-2-1769 compareerde voor mij, Klaas Schoorl, not.publ. enz. te Purmerend:
- Cornelis Cornelisz. Smout, woonachtigh in de Beemster, eenige naargelaten broeder en naaste erfgenaam ab intestato van wijlen Sijtje Cornelis Smout, in leven huijsvrouw van Pieter Jansz. Oudejans; en
- Pieter Jansz. Oudejans, mede woonachtigh in de Beemster, in huwelijk gehad hebbende voorn. Sijtje Cornelis Smout.

Testament d.d. 13-9-1766, Beemster (not. Klaas Schoorl). Daarin werd bepaald dat: na dood langstlevende geheelen boedel moeste gaan aan ieder zijde halff en halff ende dat de vaste goederen bij ieder ten huwelijk aangebragt weder aan desselfs zijde moeste komen en genoten werden, egter dat de langstlevende de vrijheijt behielt omme met de naaste vrinden en erfgenamen van de eerststervende over de voorsz. verwagting te accorderen en uijtkoop te doen, soo als breder bij den zelven testament is vermelt. Overeengekomen dat, enz.

Uiteindelijk werd op 13-6-1769 de helft van 10 M. land in No. 21 BK door Cornelis Cornelisz. Smout, wonende te Starnmeer, verkocht aan Pieter Jansz. Oudejans, te Beemster, voor een bedrag van ƒ 3.000,-.


Hieruit kunnen we concluderen dat Cornelis Cornelisz. Smout in de loop van 1769, ergens tussen februari en juni, van de Beemster naar de Starnmeer verhuisde.

Wat weten we eigenlijk van hem? Uit het voorgaande kunnen we afleiden dat Sijtje Cornelis Smout en hij kinderen waren van Cornelis Smout (Krelis Krelisse Smout de Jonge), die weer een zoon was van Krelis Krelisz. Smoutboer de Oude. Heel verwarrend is dat de namen telkens anders worden gespeld. Want wie waren nu Cornelis Smoutboer en Guurtje Corneliszoon, mede genaamt Cornelis Cornelisz. Smout? Toen Sijtje Cornelis Smout in 1716 (voor 29-3) overleed liet zij haar bezittingen na aan de drie zoons van haar broer Cornelis: Cornelis, Jan en Sijmon (Krelis Krelisz. Smoutboer de Oude, zie de acte van scheiding). Waarschijnlijk was dit de volgorde waarin deze drie broers geboren werden.


Aagje Lourens Oudiaans

Aagje Lourens Oudiaans trouwde op 2-11-1766 te Beemster (RK) met Cornelis Cornelisz. Smout. Ze kregen twee kinderen: Cornelis, die met Guurtje Jans Nooij trouwde, en Sijtje, die trouwde met Klaas Langenberg. Aagje overleed in het jaar 1809. Zie voor verdere bijzonderheden de kwartierstaat (binnenkort weer te bekijken), waarin ook twee notariële akten zijn opgenomen.


Onderzoek in DTB-registers van Beemster (RK)

Op 28 december 1770 werd te De Rijp (RK) gedoopt Zeijtje, dochter van Cornelis Cornelisz. Smout en Aagje Lourens Oudiaans. Doopgetuige was Antje Lourens Oudiaans. De doop van haar broer Cornelis was in De Rijp echter niet te vinden. Omdat enerzijds het huwelijk van Cornelis en Aagje in de Beemster werd voltrokken (2-11-1766, RK) en anderzijds bovenvermelde transportakte in de Beemster werd gevonden, lag het voor de hand om toch eens in het RK-doopboek aldaar te kijken. En inderdaad: Cornelis werd gedoopt op 17-11-1766.

In de DTB-registers van de Beemster komt de naam Smout veelvuldig voor, in verschillende variaties: Smoud, Smaudt, Smoudt, Smout, Smouts en Smoutboer. Het betreft duidelijk een Rooms-Katholieke familie. In het begraafboek wordt ook telkens het eigen graf vermeld.

(Dit stond in De Schakel van mei 1992; in augustus werden de genealogische gegevens vermeld. Na herlezing van het artikel heb ik gemeend de volgorde waarin de kinderen geboren werden te veranderen van Jan, Sijmon en Cornelis in Cornelis, Sijmon en dan pas Jan.)


Genealogische gegevens SMOUT

Enige notities uit de doop-, trouw- en begraafboeken van de Beemster (RK):

I.
Cornelis Jansz. SMOUT, weduwnr. te Beemster (was zijn eerste echtgenote Guurtje Corneliszoon?); ondertr. (2) Ilpendam / betoog Beemster of elders 2/16-5-1684 Niesje Pieters, j.d. te Ilpendam, begr. Beemster 23-11-1713 (Niesje Sijmons, huijsvr. van Cornelis Smoutb., letter A, nr. 10 in eygen graf begr.).
Uit dit huwelijk, volgorde onbekend:

  1. Cornelis Smout, volgt IIa.
  2. Jan Smout, volgt IIb.
  3. Sijmon Smout, ged. 15-5-1690, volgt IIc.
IIa.
Creelis Cornelisse SMAUDT; tr. 1-5-1712 Meijnu Alders, begr. 30-10-1758 (Menno Alders, bij de Rijp, graf A 10).
Uit dit huwelijk:
  1. Gaugerica Smaudt, ged. 25-5-1712 (get. Niesie Pieters), begr. 7-12-1740 (Guurtje Cornelis Smoud, huijsvrouw van Teunis Baltus a.d. Rijperweg, graf A 10); tr. 10-2-1737 (Guurtje Cornelisse Smoud) Tunis Baltense.
  2. Cornelis Smaudt, en tweelingbroer
  3. Allerdus Smaudt, ged. 25-12-1713, begr. 28-3-1714 (twee kraamkinderen van Cornelis Smout bij de Rijp, graf A 10).
  4. Crelis Smaudt, ged. 8-1-1715.
  5. Lucia Smout, ged. 20-4-1719 (get. Sijmon Smoudt).
  6. Maartje Smoud, ged. 18-4-1723, begr. 10-5-1723 (een craamkintje van Cornelis Smoud bij de Rijp).
Begr. 2-12-1729: Cornelis Cornelisz. Smout a.d. Ringdijk bij de Volger, graf K 9. Als hij IIa was, waarom werd hij dan begraven in graf K 9?

IIb.
Jan Cornelisse SMAUDT; tr. 29-4-1714 Maertje Jacobs, begr. 28-1-1738 (Maartje Jacobs, huijsvrouw van Jan Smout bij Spijkerboor, graf A 10).
Uit dit huwelijk:

  1. een craamkintje, begr. 17-8-1717 (van Jan Smoutboer bij Spijkerboor, graf A 10).
IIc.
Sijmon SMAUDT, ged. 15-5-1690, begr. 23-4-1728 (Zijmon Cornelisz. Smoud a.d. Westringdijk, graf K 9); tr. (1) 24-2-1715 Lijsbet CLAIJBROEK, begr. 15-11-1715 (Lijsbet Dirks Cleybroek, huysvr. van Sijmon Smouts in de Rijp, graf A 10); tr. (2) 10-1-1717 Lijsbet Janse MUL, begr. 22-1-1728 (Lijsbet Jans, huijsvrouw van Zijmon Smout a.d. Westringdijk, graf A 10).
Uit eerste huwelijk:
  1. een kraamkintje, begr. 30-12-1715 (van Sijmon Smoutboer a.d. Westringdijk, graf A 10).
Uit tweede huwelijk:
  1. Maartje Smaudt (vernoemd naar haar grootmoeder van moederszijde?), ged. 25-7-1717, begr. 9-11-1744 (Maartje Zijmons Smoudt, huijsvr. van Jan Casparsz. a.d. Westringdijk, graf K 9); tr. 6-1-1743 Jan Casparse.
  2. (?) een kintje, begr. 23-9-1718 (van Sijmon Jansz. Smout aan't westent v.d. Volgerweg, 1 jaar).
  3. Crelis Smaut (vernoemd naar de grootvader van vaderszijde?), ged. 15-2-1719 (get. Jan Smaudt), begr. 8-3-1719 (een craamkintje van Sijmon Cornelis Smaut aan't westendt v.d. Volgerweg).
  4. Jan Smoud (vernoemd naar de grootvader van moederszijde?), ged. 10-7-1724, volgt III.
  5. kraamkintje, begr. 18-12-1721.
Mogelijk was er nóg een zoon Cornelis: Cornelis Zijmonsz. Smout, begr. 3-10-1739 in graf A 10. Die moet dan na maart 1719 geboren zijn. Waarom heb ik dan geen doop van een Cornelis gevonden maar wel van een Jan?

III.
Jan Zijmense SMOUD, begr. 7-1-1764 (Jan Sijmonsz. Smoud a.d. Westringdijk, graf A 10.); tr. Beemster 31-1-1745 Maartie Maertens.
Uit dit huwelijk:

  1. Lijsbet Smout, ged. (waarsch. te De Goorn) 10-3-1746.
  2. Sijmon Smout, ged. De Goorn 24-10-1747, overl. Wormer juli 1772.
O.R. 4084, weeskamer, fol. 37. Lade 37:
Twee minderjarige kinderen van Jan Sijmonsz. Smout, daar moeder aff is Maartje Maartens, genaamt Lijsbet, 17 j., en Sijmon Jansz., 15 j.
  • 6-2-1764: voogden: Pieter Jansz. Oudejans en Adriaan Pietersz. Leetjes, beiden won. te Beemster.
  • 4-11-1771: Lijsbet Jans Smout is meerderjarig en ontvangt haar vaders erf: ƒ 100,-.
  • 7-9-1772: Maartje Maartens, weduwe, en Lijsbet Jans Smout verklaren dat hun zoon resp. broer in de maand juli te Wormer is overleden.
Bij de vermelding van voogden in 1764 wordt Pieter Jansz. Oudejans genoemd. Hij was getrouwd met Sijtje Cornelis Smout:
  • Zijtje Crelisse Smout, begr. 18-9-1766 (Sijtje Cornelis Smout, h.v. van Pieter Jans Oudejans a.d. Hobrederweg, graf K 9); tr. 27-4-1760 Pieter Jansz. Oudejans.
Was hij een zwager van Jan Zijmense Smoud? Dan zou Sijtje dus een zus van Jan zijn. Maar nee, dat kan niet, want dan zou ze niet het patroniem "Cornelis" dragen. Een oom dan wellicht? In dat geval was Sijtje een zus vader Zijmen Smoud. En dat is, gezien de jaartallen, haast niet mogelijk. Toch heb ik ergens iets over dit echtpaar gelezen. Als ik het me goed herinner was dit voor Pieter het tweede huwelijk. Als ik het gevonden heb in mijn eigen archief zal ik het melden.

Tot slot: Het laatste woord is er nog niet over gesproken en de draad van het onderzoek wordt weer opgepakt. Dus, laten we maar zeggen, wordt vervolgd.

Heeft u een nuttige tip in deze? Die kunt u hier kwijt. Bijvoorbaat mijn hartelijke dank.


Startpagina