Binnenblijff

Hilgond Jans BINNENBLIJF (de echtgenote van Mr. Jan STOLP) en haar voorgeslacht.

Hilgond Jans Binnenblijf trouwde op 4 februari 1674 in de kerk te De Rijp met Mr. Jan Stolp. Op de ondertrouwinschrijving (13 januari) staat ook de naam van haar vader: Mr. Jan Binneblijf voor zijn dogter Hilgont Jans Binnenblijf. In een door notaris P. v.d. Broeck te Westzaan opgestelde akte van 23 november 1706 (N.A. 5430, nr. 64) staat te lezen dat de eerste comparant (Johan Stolp d'oude, chirurgijn woonagtigh in de Rijp) ten huwelijk had "Hilgond Jans, een dogter geweest van zeeckere Jan Cornelisz. Binneblijff ende Wolmet Jans, mede in de Rijp woonagtigh ende oock overleden".

Het eerste kind van Jan en Hilgond werd Cornelis genoemd. Hij werd op 30 augustus 1676 te Beemster ten doop gehouden, als zoon van Johannis Stolp, appoteecker, swager van mr. Jan Binneblijf. Als deze laatste aanduiding klopt, zou Hilgond een broer Jan gehad moeten hebben die, evenals zijn vader, de titel "Mr." droeg. Het is dan ook nog maar de vraag wie de Jan Binneblijf was die op 13 juni 1674 (N.A. 5782, nr. 260A, Zaandam) "collecteur van de schepen en de schuyten in de rijp" werd genoemd. Of er stond een fout in het doopboek en deze Mr. Jan Binneblijf was de schoonvader in plaats van de zwager. Laten we het voorlopig hier maar op houden.

Het echtpaar Jan Kornelisz. Binnenblijf en Welmoet Jans liet te De Rijp vijf kinderen dopen: Marij in 1656, daarna vier zoons, die afwisselend Kornelis en Krelis werden genoemd. Bij de doop van het laatste kind in 1673 werd als vader Mr. Jan Binnenblijf genoteerd.

Een doop van Hilgond werd niet gevonden (de doopboeken van De Rijp beginnen in 1655), maar als we er van uitgaan dat ze twintig jaar was toen ze trouwde, zou ze omstreeks 1654 geboren zijn. Ouder dan een jaar of veertig is ze niet geworden, want op 9 november 1693 trouwde Jan Stolp te De Rijp als weduwnaar met Niesjen Vos.

Dat namen dikwijls op verschillende manieren werden geschreven mag wel als bekend worden verondersteld. De naam werd genoteerd op die wijze waarvan men dacht dat het de juiste was. Ook in de nu volgende akte van 22 september 1709 (N.A. 5837, nr. 108, Zaandam) was dat het geval:

" Jan Stolp, mr. chirurgijn wonende te Westzanen, verklaart te constitueren en magtig te maken enz. de E. Jacob Pieterse Schoolhouder, notaris, scheepen en vroedschap tot Rijp, enz., ende Sr. Kornelis Groen als administrateurs van den boedel en eenige der goederen van Jan Corn. Binnenblijff en Wulmet Jans in de Rijp zijnde overleden. "

De naam van Kornelis Groen wordt ook genoemd in een akte van 2 november 1708 (N.A. 4203, nr. 8, Oudorp), waarin Catharina van Royen verklaarde "ter requisitie van monsieur Cornelis Groen, woonende in de rijp, hoe waar en waaragtigh is, dat sij deposante 16 jaren als dienstmeijt heeft gewoont ten huijse van Jacob Groen des requirants vader zaliger en in den jaren 1697 in de maandt september, sonder den precisen dag te kunnen noemen, heeft sien comen ten huijse van de voorgenoemde Jacob Groen, Welmoet Jansz. weduwe van Jan binneblijff, nevens haar zoon Cornelis binneblijv". Welmoet Jans kwam vragen of Jacob Groen misschien iemand wist die haar zoon wat geld kon lenen, "alsoo hij een winkel zoude gaan opsetten en daar toe eenige penningen van noden had".

Welmoet Jans leefde dus nog in 1697, terwijl haar man toen al was overleden. Volgens een akte gedateerd op 5 februari 1708 (N.A. 4490, nr. 156, notaris J. Schoolhouder, De Rijp) leefde zij ook nog op 13 november 1707, want in deze akte wordt naar haar testament verwezen.

Een onlangs in het archief van de gemeente Zaanstad gevonden akte (N.A. 3042, nr. 4, Krommenie) geeft heel wat genealogische informatie. De akte begint als volgt:

" Op huijden den 9 february Ao 1656 comp. voor mij not. ter presentie van de getuigen hier naar genoemt: d'eersame Jan Cornelisz. Binneblijf, woonende tot Rijp, mitsgaders Joost Engelsz. Meer, schoolmeester alhier in huwelijck hebbende Geertje Cornelis Binneblijff, beyde kinderen van wijlen Cornelis Jansz. Binneblijff, ende sulx mede erffgenamen van sal. Grietje Elbertsdr. (in de marge: wed. van wijlen de heere Mr. Jan Binneblijf in sijn leven out Burgemr. der stadt Hoorn), haar grootmoeder onlancx binnen de selve stadt overleden. "

Mr. Jan Binneblijf, die voor 1656 overleed, zou een zoon geweest kunnen zijn van het in Gens Nostra genoemde echtpaar Dirk Jansz. Binneblijf en Katrijn Dirksdr. en zou dan vernoemd zijn naar zijn grootvader van vaderszijde. Zou dit zo zijn, dan komen we tot de volgende stamreeks, waarbij de verbinding tussen de generaties II en III op een veronderstelling berust (die bij nader inzien onjuist bleek te zijn).

I.
Jan Dirksz. Binneblijf, schepen van Hoorn (eerste vermelding 1533), burgemeester (eerste vermelding 1541), in 1572 uit Hoorn vertrokken.

II.
Dirk Jansz. Binneblijf, overl. 1606. Schepen van Hoorn 1583 en 1599, burgemeester (eerste vermelding 1589), enz.; tr. voor 3-6­1586 Katrijn Dirksdr., overl. 1607/1618.
Deze persoon was echter niet de vader van de nu volgende Jan, maar de oom (broer van zijn vader). In De Schakel van februari 1992 werd hier uitvoerig aandacht aan besteed.

(Inmiddels weten we dat ook dit gegeven niet klopt: Jan was niet de broer van zijn vader, maar van zijn moeder!)

III.
Jan Binneblijf, overl. vóór 1656. Burgemeester van Hoorn. Bij het droogvallen van de Beemster in 1612 werden aan hem (en aan Albert Fransz. Sonck, beiden te Hoorn) bij de uitgifte van land drie kavels toegewezen: binnenkavel 108, gelegen aan de Middenweg, dijkkavel 67, gelegen aan de Westdijk, en Purmerenderkavel 7, dat reeds in 1613 overging op Harmen van de Vijver. De twee eerstgenoemde kavels bleven ongeveer een eeuw in het bezit van Jan Binneblijf en zijn erfgenamen. Een deel van dijkkavel 68, gelegen naast dijkkavel 67, werd in 1711 door de erven Cornelis Binnenblijf aan Jan Stolp verkocht. Tr. Grietje Elbertsdr., overl. Hoorn kort voor 9-2-1656.

IV.
Cornelis Jansz. Binneblijff, overl. vóór 1656. Hij had in ieder geval twee kinderen die op 9-2-1656 nog in leven waren:

1. Jan Cornelisz. Binneblijf, volgt V.
2. Geertje Cornelis Binneblijff, tr. Joost Engelsz. Meer; woonde in 1656 te Krommenie.

V.
Jan Cornelisz. Binneblijf, overl. vóór 1697; tr. vóór of omstreeks 1654 Welmoet (Wolmet, Wulmet) Jans, overl. tussen 13-12-1707 en 5-2-1708.
(Dit echtpaar komt in kwartierstaat Hart-Sinkeldam voor onder de nummers 7698 en 7699.)

In de oudste tot dusver geraadpleegde akte, die zich bevindt in het notarieel archief van Enkhuizen (N.A. 848, nr. 327, d.d. 23-8-1603) wordt een Geert Jansdr. genoemd. Zij is weduwe van Wouter Jacobs, ... der stede Hoorn. Haar zoon is Mr. Jan Binnenblijff. Waar dient zij geplaatst te worden? Een onderzoek in de klapper op dopen te Hoorn leverde niets op. Wel werden er drie huwelijken gevonden:

• Ondertr./tr. Hoorn 11/25-1-1632:
  Wouter Jansz. Binnenblijff, j.g. van Hoorn wonende op het Oude Noort bij de steenen brugh, en
  Grietjen Pouwels Coolens, j.d. van Hoorn wonende op het Oude Noort bij de nieuwe steegh.

• Ondertr./tr. Hoorn 31-10/14-11-1632:
  Maritjen Jans Binneblijffs, j.d. van Hoorn wonende aan de Noort sijde van de Parochije Kerck, en
  Barent Claesz., j.g. van Hoorn wonende op het Oost ende van de Oude Doelen.

• Ondertr. Hoorn/tr. Enkhuizen 13/28-7-1658:
  Pouwels Binneblijf, j.g. van Hoorn wonende in de Cruijsstraet, en
  Dieuwertje Taenman, j.d. van Enchuijsen en daer wonende.

(september 1991)

Bezittingen in de Beemster

Onder haar bezittingen bevonden zich, naast obligaties, ook enige landerijen in de Beemster: dijkkavel 67, groot 9 morgen en 556 roeden, op naam van Jan Binnenblijf eene helft, en de andere op naam van Wellemoet Jans, en dijkkavel 68, groot 5 morgen en 578 roeden.

Ook in het boek van dhr. Dinkla over eigenaren van landerijen in de Beemster komen deze stukken land voor, naast nog twee andere stukken. Drie daarvan werden bij de uitgifte van land in 1612 toegewezen aan Albert Fransz. Sonck en Jan Binnenblif te Hoorn.

• Purmerenderkavel nr. 7: ging in 1613 over op Harmen van de Vijver.

• Binnenkavel nr. 108, gelegen aan de Middenweg ("Klein Molwijk"), groot 20 morgen. In 1707: van de erven Jan Binnenbliff aan Engel en Jan Prins en dezen in dit jaar aan Jan en Simon Arisz. Doets. Hierna in bezit van hun erfgenamen gebleven, waarna in 1770 deze 10 morgen in bezit kwam van de wed. Reyer Doets. De andere 10 morgen kreeg zij in 1772 in bezit, via Cornelis Ploeger en Zeger Mol, voor ƒ 5900,-.

• Dijkkavel nr. 67, gelegen aan de Westdijk, groot 19 morgen en 512 roeden. In 1687 kwam het op naam van Cornelis Binnenblif, d.w.z. een gedeelte daarvan, namelijk 4 morgen en 478 roeden. Jan Stolp, chirurgijn te Zaandam, kreeg het stuk grond in 1711 in eigendom.

• Dijkkavel nr. 68, eveneens aan de Westdijk ("Noordwijk") werd in 1612 aan Hendrik en Dirk van Os toegewezen. In 1711 ging een stuk hiervan van de erven Cornelis Binnenblif over op Jan Stolp (2 morgen en 589 roeden), die het in 1716 verkocht aan Pieter Peereboom, burgemeester van Purmerend.

"... dat zij beijde zeer wel hebben gekend, een Cornelis Jansz. Binneblijf van Hoorn van geboorte, en lange jaren in den beemster gewoont hebbende, welke een zoon geweest is van zal. Jan Wouters Binneblijf tot Hoorn overleden, op wiens naam (zoo haar onderrigt is) staet een halve cavel lant leggende in de Beemster aan de ringdijk bij de rijp op de C.C. (cavel caert) geteijkent met No. 67 DK int Huijs op de selve halve cavel staande, de voornoemde Cornelis Jansz. Binneblijf, is overleden, en welke huijs en lant ook hem altijd, zoo wel haar deposanten bekent is, in vrijen eijgendom heeft toebehoort. Ende dat de voorn. Cornelis Jansz. Binneblijf overlijdende, heeft achter gelaten twee kinderen, namentlijk Jan Cornelisz. Binneblijf tot Rijp overleden ende Geertje Corn. Binneblijf, weduwe wonende tot Krommeniedijk. "

Daarna volgde een kopie van blz. 383 uit Chroniek van de Stad Hoorn, door Theodorus Velius, waarop het overlijden van Mr. Jan Woutersz. Binneblijf staat vermeld.

(februari 1992)

Binneblijf

In het archief te Hoorn werd naar aanvullende gegevens gezocht. Uit het genoemde testament blijkt dat Wouter vóór of in 1710 overleed: "Trijntje Jans, weduwe van Wouter Binneblijff, hier ter stede woonagtig" (N.A. 2343). In de klapper op dopen in Hoorn staat bij de doop van Dieuwertje: vader Wouter Binneblijf van Enkhuijsen, moeder Trijntje Jans van Hoorn. Op 7 mei 1699 trad Trijntje Binneblijf op als getuige bij de doop van Pauwlus Groenvelt, zoon van Jan Groenvelt en Lijsbet Etzen. Was zij een zuster van Wouter?

Ook in het Genealogisch Repertorium komt de naam Binneblijf voor. Daarin wordt verwezen naar NL 1938. Het blijkt hier om een vraag van dhr. H.W. van Tricht te gaan, over o.a. Cornelis Joosten Binneblijf te Krommeniërhorn, die in 1675 met Geertje Claes Heeringa te Wormerveer trouwde. Zou er ooit een antwoord op deze vraag zijn gekomen?

(mei 1992)

Het overlijden van Jan Binnenblijf

Theodorus Velius beschreef met een paar regels het droogvallen van het voormalige Beemstermeer (Kroniek van Hoorn, het vierde boek, blz. 294). Op 30 juli was het zover dat de kavels konden worden uitgeloot. (...) De volgende dag, 31 juli, werd besloten "het getal Hoofd-Ingelanden tot op tien te laten uitsterven". Tevens werd bepaald dat elke Hoofd-Ingeland minstens 20 morgen land in de Beemster in eigendom zou moeten hebben en verder "dat voorloopig de tegenwoordige Hoofd-Ingelanden in drie partijen zouden worden verdeeld om volgens rooster, bij beurten een jaar den Dijkgraaf in alle keuren en schouwen te assisteren, in plaats van Heemraden." (Jacobus Bouman, 1857)

Tussen de namen van de mannen die het derde jaar, ingaande op Allerheiligen 1614, op het rooster stonden is ook de naam J. Binnenblijff te lezen. Voor hem zou het echter nooit zover komen, want anderhalve maand na de betreffende vergadering overleed hij. Ook hiervan maakte Velius een vermelding (dezelfde bladzijde):

Dit Jaer / als oock de twee volgende / waren seer sieckelijck / en met sware heete Coortsen besmet / voornaemlijck inde nasomer. Waer van onder anderen / tot groote schade en alghemeyne droefheydt van de Stadt / op den 18. Septembris overleedt de Burghemeester Dr. Jan Wouterssoon Binneblijf / een treftigh en voorneemlijck Regent. Hij was Doctor inde Rechten en een uytnemende Philosooph / en behalven zijn groote gaven van verstandt / gheleertheydt / en welspreeckentheydt / seer minnelijck en lieftalligh teghens zijn Burghers / dien hij dickwils met raedt en daet seer behulpigh was. Zijn voor-Ouders waren van aver tot aver in de Stadts Regieringhe gheweest / als zijn Oom Dirck Janssoon Binneblijf / een voorneemlijck Regent by onsen tijt. Zijn Groot-Vader Mr. Jan Binneblijf / daer hy na genoemt was / die 21 Jaer aen malkander (een maer uytghesondert) Schepen of Burghemeester gheweest was / sonder eenighe rust tusschen beyden / en uyt d'eene Dienst steeds in d'ander tredende. Zijn over-Groot-Vader Dirck Jacobssoon / en desselven Vader Jacob Claes Barents / die in't Hoecxe en Cabeljausche spel seer tot vrede wracht onder de ghemeente / en de Stadt en Burgers een sonderlinghen dienst dede. Wij hebben niet konnen nalaten om d'oorsaecken nu verhaelt / en om onse oude onderlinghe vriendtschap / als zijnde van Joncx op contubernales studiorum gheweest / hem met dit volgende Epitaphium uyt aengenamer gedachtenisse te vereeren.

---

Aanvulling maart 2007: De in het stukje hierboven genoemde Groot-Vader Mr. Jan Binneblijf (dat was de Jan Dirksz. Binneblijf naar wie de straat in Hoorn werd genoemd) was de vader van Geertje Jans Binneblijf, die getrouwd was met Wouter Jacobsz., houtkoper en schepen te Hoorn. Genoemde Oom Dirck Janssoon Binneblijf was een broer van Geertje. Met andere woorden: Mr. Jan Dirksz. Binneblijf was de grootvader van moederszijde. (Bron: Oud Hoorn, 28e jg., nr. 3, sept. 2006.)

---

In dit stukje staan heel wat generaties vermeld. Bet-overgrootvader Jacob Claes Barents leefde in de tijd van de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Dat is een hele tijd terug. Wanneer was dat ook al weer?

Volgens de Lekturama Encyclopedie zijn Hoeken en Kabeljauwen de namen van twee groeperingen in Holland en Zeeland tussen ca. 1350 en het einde van de vijftiende eeuw. De oorsprong van de groeperingen en hun onderlinge twisten moet worden gezocht in veten tussen adellijke geslachten. Maar natuurlijk hebben we dit vroeger in de geschiedenisles allemaal op school geleerd .....

Hoe het ook zij, de Beemster schreef geschiedenis, ook zonder onze voorvader Jan Binneblijf. Maar hij was er toch wel bij betrokken. Zo ondertekende hij het "Accoord tussen de Hoofd-Ingelanden van de Beemster en de vredemakers of scheidsmannen van de Beets, Oudendijk en Schardam" op 11 januari 1608. Hierbij werd "in het minnelijke overeengekomen en geaccordeerd, als dat de Hoofd-Ingelanden van de Beemster dadelijk in vrijen eigendom zullen hebben en aanvaarden den dijk gelegen op Lutje-Schardam, om daarmede, zoo in het droogmaken als drooghouden van de Beemster te hunnen schoonsten zich te behelpen, zoo als zij ten meesten nutte van de dijkagie bevinden zullen te behooren." Hij tekende als Burgemeester van de stad Hoorn. De op één na laatste alinea vermeldt het volgende: "Eindelijk hebben de Ingelanden van de Beemster aangenomen te vrede te stellen de kerkmeesters en eenige particuliere eigenaars van de huizen en werven te Schardam gelegen, die bij de doorgraving van de sloot tot in den Schardammer togt toe, eenigzins beschadigd zouden kunnen worden."

Wie meer wil lezen over de geschiedenis van de Beemster kan dat o.a. doen in het boek dat Jacobus Bouman in 1857 schreef over de bedijking, opkomst en bloei van de Beemster. (Vast wel te lenen bij de plaatselijke Bibliotheek.)

(mei 1992)